Eseje „W księgarni”. Kocyk, kawusia i książka. Bookstagram i social media
W sto dwudziestym trzecim odcinku literackiego podcastu „W księgarni”, w serii eseistycznej, opowiadamy o zmieniającym się z powodu mediów społecznościowych rynku czytelniczym.
Bookstagram to w social mediach przestrzeń, która zajmuje się książkami i wiąże się z konkretną estetyką. W podcastowym eseju staramy się tę estetykę przybliżyć, zastanowić, jak wpływa ona na rynek książkowy, krytykę literacką i książkowe recenzje, oraz kto jest
odbiorcą bookstagrama. Bookstagram najczęściej wiąże się z konkretną, jesiennie często beżową estetyką.
Świat osób zajmujących się książkami można podzielić umownie na krytyków literackich, dziennikarzy literackich bądź kulturalnych oraz influencerów książkowych. W rozmowie „Małego Formatu” o tym rozróżnieniu debatują Konrad Janczura i Zuzanna Sala.
Zwracają uwagę, że rzadko o zdanie na temat książek pyta się renomowanych krytyków, a częściej dziennikarzy czy influencerów. Istotna jest też kwestia książki jako narzędzia marketingowego lub dodatku. Jak się okazuje, istnieją nawet osoby, które zajmują się
dobieraniem książki do stylizacji. Podobnie jak firmy, które stworzą dla nas reprezentatywną biblioteczkę do domu. Zachęcamy do obejrzenia całości, linki znajdują się na naszej stronie internetowej.
Krytycy zwracają też uwagę na cykl życia książki, który trwa od miesiąca przed jej premierą do… dnia premiery. Dłuższy namysł nie jest opłacalny. Wynika to z zmienionego modelu pochłaniania kultury w ogóle – podobnie jak na przykład z serialami, które wychodzą „na raz”, a nie w modelu jeden odcinek tygodniowo.
I jak to w przypadku rozmowy o literaturze w Polsce bywa, musi paść pytanie o elitaryzm. Niektórzy przypisują bookmediom zasługi publicznej edukacji, dzięki której książka przestała być snobistyczna i elitarna – mimo tego, że te dwie cechy są elementami bookmediów.
Abstrahując od snobizmu i krytyki literackiej: nie sposób nie stwierdzić, że bookmedia angażują odbiorców. A zaangażowany czytelnik może zaangażować kolejną osobę, aż w końcu czytanie corocznego raportu Biblioteki Narodowej dotyczącego stanu czytelnictwa w Polsce przestanie być dla wielu cierpieniem. Tak więc – zachęcamy do obserwowania zjawiska i zachęcamy do czytania.
Bibliografia
- K. Janczura, Z. Sala, Dwugłowy smok bookstagram, „Mały Format”, 05-06/2025, [dostęp 19.09.2025].
- M. Le., „booktok & the hotgirlification of reading” [dostęp 19.09.2025].
- O. Tokarczuk, „Dua Lipa In Conversation With Olga Tokarczuk, Author Of Drive Your Plow Over the Bones of the Dead”, rozm. przepr. Dua Lipa, [dostęp: 19.09.2025].
- P. Truskolaski, Bookstagram pokazał, że książka jest nie tylko dla elit. Potraktował ją jak każdą inną rozrywkę, „Gazeta Wyborcza”, rozm. przepr. W. Szot, 21.07.2025, [dostęp 19.09.2025].
Książki do czytania i pokazywania – dostępne w muzealnej księgarni
Ch. Montgomery, „Miasto szczęśliwe. Jak zmienić nasze życie, zmieniając nasze miasta”, przeł. T. Tesznar, Wysoki Zamek, Kraków 2015.
J. Fosse, „Drugie imię”, przeł. Iwona Zimnicka, Art Rage, Warszawa 2023.
K. Abe, „Kobieta z wydm”, przeł. M. Melanowicz, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2025.
O. Tokarczuk, „Prowadź swój pług przez kości umarłych”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009.