W sto trzydziestym, eseistycznym odcinku literackiego podcastu „W księgarni” zastanawiamy się, jak istotnym wyznacznikiem w świecie literatury są nagrody literackie.

Zaczynamy od dwóch najważniejszych nagród światowych. Literacka Nagroda Nobla, ustanowiona testamentem Alfreda Nobla w 1895 roku, jest przyznawana od 1901 roku. Laureata wybiera Akademia Szwedzka. Booker Prize przyznaje się w dwóch wersjach: nagrodę otrzymuje najlepsza książka z Wielkiej Brytanii (i terytoriów podległych) oraz najlepsza książka przetłumaczona na język angielski. Pierwsza przyznawana jest od 1969 roku, druga od 2005 przez jury wybierane przez Booker Prize Foundation. Nobla i Bookera otrzymała Olga Tokarczuk. Trzecią istotną nagrodą jest Pulitzer przyznawany w aż dwudziestu trzech kategoriach związanych głównie z dziennikarstwem, ale i literaturą piękną.
Pulitzer jest wręczany od 1917 przez specjalną radę związaną z Uniwersytetem Columbia.

A jak wygląda polskie podwórko? Najbardziej znaną polską nagrodą literacką jest zdecydowanie Nike, która powstała w 1997 roku na wzór Bookera. Przyznają ją co roku „Gazeta Wyborcza” i Fundacja Agory. W konkursie nagradzane są tylko utwory pisarzy żyjących, wydane w roku poprzedzającym przyznanie nagrody. Nike nie ma ograniczeń gatunkowych, więc o nagrodę konkurują między sobą reportaże, literatura piękna, poezja i dramaty czy eseje. Podobnie jak w przypadku Bookera jury wybiera książki w dwóch etapach. Nominacje to bookerowa „longlista”, a finaliści to „shortlista”. W odpowiedzi na Nike powstały, dziesięć lat później, dwie kolejne nagrody: prezydent miasta Gdynia (wraz z ówczesną dyrektorką Miejskiej Biblioteki Publicznej Elżbietą Gwiazdowską) powołał
nagrodę tego miasta, a z kolei prezydent Wrocławia – Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus. Za najlepszą poezję można zaś otrzymać Silesiusa lub Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej.

Osobną nagrodę mają w Polsce także reportaże. Nagroda za najlepszą literaturę non-fiction nosi oczywiście nazwisko najsłynniejszego polskiego reportażysty Ryszarda Kapuścińskiego. A jeśli ktoś ze słuchających (mający nie więcej niż czterdzieści lat) nabierze ochoty na napisanie własnej książki, a będzie to jego debiut, istnieje szansa, że uda mu się zdobyć Nagrodę Conrada.