W sto dwudziestym drugim odcinku literackiego podcastu „W księgarni” omawiamy sylwetkę i twórczość Williama Shakespeare’a. Inspiracją były dostępne w muzealnej księgarni „Tragedie rzymskie” opublikowane w dwóch tomach nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego w tłumaczeniu Antoniego Libery, oryginalnie w 2021 roku.

Co ważne dla nas w Muzeum Pana Tadeusza – Adam Mickiewicz nazywał się „zabitym szekspirzystą”. Ale więcej nie zdradzimy, zachęcamy do odsłuchania odcinka.

William Shakespeare urodził się w 1564 roku, zmarł w 1616 w Stradford-upon-Avon. Nie do końca pewna jest chronologia jego dzieł, które powstawały między rokiem 1586 a 1612. Napisał trzydzieści osiem sztuk (komedii i tragedii), sto pięćdziesiąt cztery sonety, a do angielskiego wprowadził tysiąc sześćset słów! Czym są tragedie rzymskie z omawianego odcinka? Autor interesował się starożytnością i poświęcił jej siedem tragedii. Część była inspirowana historią antycznej Grecji, a następne „Żywotami sławnych mężów Plutarcha”, które Shakespeare czytał w angielskim przekładzie Thomasa Northa. Napisał więc „Juliusza Cezara” i „Antoniusza i Kleopatrę” (te dotyczą czasów schyłku republiki), następnie „Koriolana”, który tyczy się jej początków. Ostatni był „Tytus Andronikus” nawiązujący do schyłku cesarstwa.

„Juliusz Cezar” to oczywiście opowieść o jednym z najbardziej znanych władców cesarstwa rzymskiego, a właściwie o jego zabójstwie i konflikcie, który potem nastąpił. To w akcie trzecim, w scenie pierwszej pojawia się łacińskie pytanie „Et tu Brute” oznaczające „I ty Brutusie?”, które kieruje Cezar do dawnego przyjaciela. „Antoniusz i Kleopatra” to historia jednego z najsłynniejszych romansów w dziejach, z przybranym synem Juliusza Cezara, Oktawianem, w tle. Akcja rozpoczyna się po przejęciu władzy nad Rzymem przez Antoniusza z Oktawianem. To jedna z najdłuższych sztuk Szekspira, którą trudno jednoznacznie określić gatunkowo – łączy cechy dramatu, komedii, romansu, ale czerpie także w dużej mierze z historii.

Równolegle z „Antoniuszem i Kleopatrą” powstawał „Koriolan”. To ostatnie dwie tragedie Szekspira, a druga jest uznawana za jedną z najpoważniejszych – zazwyczaj dramaturg dodawał elementy komediowe nawet do poważnych utworów. Koriolan w sztuce jest przedstawiony jako osoba niezdolna do rozmowy z drugim człowiekiem – jednak tylko w stosunku do plebejuszy. Pozytywnie odnosi się do patrycjuszy, a nawet i darzy sympatią swoich wrogów. To sprawia, że główną oś konfliktu sztuki można interpretować w jako przedstawienie sporu klasowego. A na koniec audycji – „Tytus Andronikus”. To zdecydowanie mroczna sztuka, w której bohaterowie doznają wielu nieprzyjemności i jedzą również nietypowe ciasto. Pełny tytuł brzmi „Najsmutniejsza opowieść o tragedii Titusa Andronicusa”.