„Pan Tadeusz” – konteksty i świat przedstawiony


„Pan Tadeusz” – geneza utworu

Przedstawienie okoliczności w jakich Adam Mickiewicz pisał „Pana Tadeusza” oraz prezentacja pierwszego wydania książki z 1834 roku.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu)
  • szkoły ponadpodstawowej – powtórka do matury: materiał związany z lekturą „Pana Tadeusza”, motyw tęsknoty, fragment biografii Adam Mickiewicza

Podstawa programowa: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa, biografia Adama Mickiewicza


Koncert Jankiela na cymbałach

Omówienie sceny z wykorzystaniem ilustracji autorstwa Michała Elwiro Andriollego zamieszczonych w dziewiętnastowiecznym, luksusowym wydaniu epopei (1882) oraz grafik i rysunków ze zbiorów Ossolineum. W swoim „Koncercie nad koncertami” Jankiel zawarł wydarzenie z historii Polski (1791–1797) oraz wykorzystał znane pieśni narodowe. Omówiony fragment utworu znajduje się w Księdze XII „Pana Tadeusza” zatytułowanej „Kochajmy się”.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej

Podstawa programowa:

  • „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu);
  • „Kształcenie literackie i kulturowe”. Czytanie utworów literackich: uczeń wykorzystuje w interpretacji tekstów literackich elementy wiedzy o historii i kulturze; wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, historyczno-literacki, kulturowy, filozoficzny, społeczny;

Strój szlachecki

„Pan Tadeusz” – świat przedstawiony: strój szlachecki – omówienie elementów stroju szlacheckiego oraz określenie jego roli w budowaniu świata przedstawionego „Pana Tadeusza”. Pokazanie różnic między patriotyzmem a brakiem szacunku dla tradycji na przykładzie Hrabiego, Podkomorzego i Tadeusza. Nakreślenie znaczenia stroju Zosi w scenie zaręczyn.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu)
  • szkoła ponadpodstawowa: powtórka do matury
  • materiał związany z lekturą „Pana Tadeusza”

Podstawa programowa: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa


Polonez

„Pan Tadeusz” – świat przedstawiony: Scena Poloneza – omówienie sceny z wykorzystaniem dekoracji hebanowej szkatuły wykonanej do przechowywania rękopisu „Pana Tadeusza” (1873) oraz ilustracji autorstwa Michała Elwiro Andriollego zamieszczonych w luksusowym wydaniu epopei (1882). Omówiony fragment utworu znajduje się w Księdze XII „Pana Tadeusza” zatytułowanej „Kochajmy się”.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu)
  • klasy 4–6 szkoły podstawowej: dawne zwyczaje i obyczaje ukazane w „Panu Tadeuszu” (fragmenty utworu)

Podstawa programowa:
„Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa


Tabakiera

Zaprezentowanie tabakiery jako elementu dawnych zwyczajów, wykorzystanego w utworze również jako: sposób na wprowadzenie tła historycznego (ważne postacie „wielkiej” historii) oraz „narządzie agitacyjne” księdza Robaka – omówienie tabakiery Podkomorzego oraz sceny „Ksiądz Robak w karczmie” z wykorzystaniem ilustracji autorstwa Michała Elwiro Andriollego zamieszczonych w luksusowym wydaniu epopei (1882) oraz innych zabytków ze zbiorów Ossolineum.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu)
  • szkoła ponadpodstawowa: powtórka do matury – materiał związany z lekturą „Pana Tadeusza”

Podstawa programowa: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa, biografia Adama Mickiewicza


Koncert Wojskiego na rogu

Omówienie sceny z wykorzystaniem dekoracji hebanowej szkatuły wykonanej do przechowywania rękopisu „Pana Tadeusza” (1873) oraz ilustracji autorstwa Michała Elwiro Andriollego zamieszczonych w luksusowym wydaniu epopei (1882). Omówiony fragment utworu znajduje się w Księdze IV „Pana Tadeusza” zatytułowanej „Dyplomatyka i łowy”.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu)
  • klasy 4–6 szkoły podstawowej: dawne zwyczaje i obyczaje ukazane w „Panu Tadeuszu”, fragmenty utworu dotyczące polowania oraz koncertu Wojskiego na rogu

Podstawa programowa: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa oraz fragmenty utworu dotyczące polowania oraz koncertu Wojskiego na rogu


Bitwa

„Pan Tadeusz” – świat przedstawiony: Bitwa – omówienie sceny z wykorzystaniem dekoracji hebanowej szkatuły wykonanej do przechowywania rękopisu „Pana Tadeusza” (1873) oraz ilustracji autorstwa Michała Elwiro Andriollego zamieszczonych w luksusowym wydaniu epopei (1882). Treść filmu obejmuje prezentację postaci Księdza Robaka (bez zdradzania jego prawdziwej tożsamości).

Omówiony fragment utworu znajduje się w Księdze IX „Pana Tadeusza” zatytułowanej „Bitwa”.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu)

Podstawa programowa: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa

 


Scena grzybobrania

Omówienie sceny z wykorzystaniem dekoracji hebanowej szkatuły wykonanej do przechowywania rękopisu „Pana Tadeusza” (1873) oraz ilustracji autorstwa Michała Elwiro Andriollego zamieszczonych w luksusowym wydaniu epopei (1882). Omówiony fragment utworu znajduje się w Księdze III „Pana Tadeusza” zatytułowanej „Umizgi”.

  • klasy 7–8 szkoły podstawowej: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa (całość utworu)
  • klasy 4–6 szkoły podstawowej: dawne zwyczaje i obyczaje ukazane w „Panu Tadeuszu” (fragmenty utworu)

Podstawa programowa: „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa


Wielka Emigracja

Po upadku powstania listopadowego około 11 tysięcy Polaków znalazło się na emigracji w krajach zachodniej Europy. Było wśród nich wielu wybitnych wojskowych, polityków, artystów i naukowców. Przeszli oni do historii jako Wielka Emigracja i odgrywali kluczową rolę w dalszych dążeniach do odzyskania niepodległości Polski. Z filmu dowiesz się, jakie były główne ugrupowania polityczne na emigracji, a także w jaki sposób podtrzymywano polską tożsamość narodową za pomocą kultury.

  • klasy 7 szkoły podstawowej

Podstawa programowa: dział XX Ziemie polskie w latach 1815–1848. Uczeń: pkt. 5. charakteryzuje główne nurty oraz postacie Wielkiej Emigracji i ruch spiskowy w kraju; oraz jako wstęp historyczny do lektury „Pan Tadeusz”