SPOTKANIA AUTORSKIE
Popiół i Diament
- kwiecień–listopad 2025
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki do odbioru w kasach muzeum
- transmisje online
„Popiół i Diament. Spotkania autorskie” to cykl wydarzeń kulturalnych zorientowanych na zagadnienia historyczne i historyczno-literackie, promujący działalność wrocławskiej niezależnej księgarni stacjonarnej Popiół i Diament.
Zaplanowane wydarzenia obejmują szereg atrakcji odbywających się zarówno we wnętrzu księgarni, jak i w plenerze. W ramach cyklu zapraszamy do Muzeum Pana Tadeusza na comiesięczne spotkania z autorami książek znajdujących się w ofercie księgarni oraz dyskusje poświęcone prezentowanym publikacjom. Tematyka spotkań i prezentowanych pozycji nawiązywać będzie do wystawy stałej „Misja: Polska” w Muzeum Pana Tadeusza, a wybrane przez nas książki dotyczą kultury, historii i literatury polskiej XX i początku XXI wieku, poruszając ważne zagadnienia i ukazując wydarzenia oraz zjawiska kulturowe ostatnich dziesięcioleci w nowym świetle.
Gośćmi tegorocznych spotkań autorskich będą między innymi Anna Cymer, Michał Przeperski, Aleksandra Suława, Katarzyna Wężyk, Marta Byczkowska-Nowak, Anna Bikont oraz Bożena Szaynok i Ewa Pluta, które zaproszą na spacery tematyczne po Wrocławiu, będące okazją do poznania miejsc ważnych i symbolicznych dla mieszkańców miasta. W programie cyklu znalazły się również warsztaty architektoniczne z Michałem Chaderą oraz z języka jidysz, które poprowadzi Anna Kałużna.
Wstęp
Spotkania autorskie z udziałem publiczności odbywają się w księgarnio-kawiarni Popiół i Diament przy Muzeum Pana Tadeusza i są transmitowane online za pośrednictwem strony internetowej www.muzeumpanatadeusza.ossolineum.pl i w mediach społecznościowych. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Na spacery tematyczne po Wrocławiu i warsztaty obowiązują wcześniejsze zapisy.
Najbliższe wydarzenia
Program wydarzeń
„Długie lata 90. Architektura czasów transformacji” – spotkanie autorskie z Anną Cymer
Książka Anny Cymer „Długie lata 90. Architektura w Polsce czasów transformacji” przedstawia panoramę architektoniczną dekady i porządkuje typologię powstających wówczas obiektów. Autorka pokazuje, że epoka lat 90. nie zamknęła się w tytułowym dziesięcioleciu, lecz trwała znacznie dłużej – od czasu, kiedy do Polski zaczęły docierać idee postmodernizmu, a architekci mogli wreszcie zakładać własne pracownie, do początku XXI wieku, kiedy wciąż realizowano budynki według wcześniejszych projektów. Książka to efekt nie tylko licznych lektur i kwerend, lecz także wielu podróży autorki po Polsce w poszukiwaniu entuzjazmu, kolorów i eksperymentów z tamtych lat. Obszernemu tekstowi towarzyszy prawie 200 wykonanych przez autorkę kolorowych zdjęć przedstawiających budynki z różnych miast i miasteczek Polski, bibliografia, indeks osób i pracowni architektonicznych oraz miejscowości.
Centrum Architektury 2024
*Materiały Wydawcy
Anna Cymer – historią architektury zaczęła się zajmować jeszcze na studiach; jej praca magisterska dotyczyła idei osiedla społecznego na przykładzie budowy warszawskiego osiedla na Rakowcu. Badając historię architektury mieszkaniowej, zajęła się powojennymi koncepcjami osiedli, aż zafascynowała się budownictwem Polski Ludowej w ogóle – czego owocem była książka „Architektura w Polsce 1945–1989”. Od blisko dwóch dekad pisze o architekturze do mediów drukowanych i internetowych, popularnych i branżowych.
Joanna Kachel-Szyjka – muzealniczka, absolwentka archeologii na Uniwersytecie Wrocławskim oraz Studium Sztuk Plastycznych w Głogowie, pracowała w Muzeum w Dzierżoniowie, obecnie adiunkt w Dziale Sztuki Muzeum Książąt Lubomirskich. Interesuje się kulturą materialną, a w szczególności garncarstwem, architekturą i meblarstwem.
„Nowe czasy, nowe formy. O architekturze i przestrzeni lat 90.” – warsztaty architektoniczne z Michałem Chaderą
Szaleństwo kolorów i dziwne budynki, a może odpowiedź architektów na nowe czasy i powiew wolności? Jaka była architektura i przestrzeń lat 90.? Podczas warsztatów w Muzeum Pana Tadeusza wspólnie z uczestnikami zastanowimy się, co było inspiracją dla projektantów w ostatniej dekadzie XX wieku. Poznamy również założenia stylu, który wciąż wyróżnia się w sylwetkach polskich miast, a w ciągu ostatnich lat stał się również gorącym tematem w dyskusji na temat zabudowy Wrocławia – postmodernizmu. Spotkanie zakończymy warsztatem plastycznym, w trakcie którego wcielimy się w rolę architektów mierzących się z wyzwaniami lat 90.
Michał Chadera – historyk i edukator architektoniczny, od 2023 roku zawodowo związany z Muzeum Architektury we Wrocławiu. Bada i popularyzuje zagadnienia związane z architekturą i urbanistyką oraz lokalne historie. Prowadzący i koordynator licznych wydarzeń kulturalnych m.in. cyklu „Spotkajmy się w mieście”.
„Dziki Wschód. Transformacja po polsku 1986–1993” – spotkanie autorskie z Michałem Przeperskim
„Dziki Wschód. Transformacja po polsku 1986–1993” – tę historię trzeba wreszcie opowiedzieć inaczej. Dziś wszystko jest oczywiste: poprzedni system upadł, więc tak właśnie musiało być. Ale Polacy z 1986 roku nie byli świadomi tego, że żyją w schyłkowym komunizmie. W reportażu historycznym Michał Przeperski nie poucza bohaterów tamtych wydarzeń, ale próbuje ich zrozumieć. Rozbraja mity i uproszczenia, pokazując, że schyłkowy PRL wcale nie był taki szary, a wczesne lata 90. takie kolorowe. Autor przekonuje, że transformacja to więcej niż zmiana polityczna wynegocjowana przy okrągłym stole. Podważa obiegowe opinie zaskakującymi danymi liczbowymi, a sięgając po badania socjologiczne z tamtych czasów, kreśli fascynujące portrety zbiorowe. Ale przede wszystkim interesuje go to, co działo się wtedy na polskich ulicach i w polskich domach. Oddaje głos zwykłym ludziom – również tym, których transformacja nie oszczędziła. Co wtedy myśleli, jakie mieli plany, czego chcieli i czego się bali? Jak przeszli z epoki „załatwiania”, dwóch kanałów w telewizji, kolejki jako podstawowej formy życia społecznego i radzieckich baz wojskowych w erę dzikiego kapitalizmu, eksplozji małych biznesów i wielkich przekrętów, stadionowego handlu i mantry o „gonieniu Zachodu”? „Dziki Wschód” to wyprawa do dziwnego, ale i fascynującego kraju, jakim na przełomie lat 80. i 90. była Polska.
Wydawnictwo Literackie 2024
*Materiały Wydawcy
Michał Przeperski – doktor historii, pracownik Instytutu Historii PAN oraz rzecznik prasowy Muzeum Historii Polski. Specjalizuje się w dziejach Europy Środkowej w XX wieku, zwłaszcza w procesach transformacji politycznej i społecznej. Autor m.in. książek „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”, „Nieznośny ciężar braterstwa. Konflikty polsko-czeskie w XX wieku” i „Mieczysław F. Rakowski. Biografia polityczna”. Laureat nagrody „Nowych Książek” dla najlepszej książki (2017), a w roku 2021 Nagrody Naukowej tygodnika „Polityka”, Nagrody Specjalnej Fundacji Identitas oraz Nagrody KLIO.
Mariusz Garbera – historyk, muzealnik, menedżer kultury. Od kwietnia 2025 roku Wicedyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich ds. Muzeum Pana Tadeusza. Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego oraz studiów podyplomowych z zarządzania instytucjami kultury na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu. Nauczyciel i popularyzator historii oraz dziedzictwa regionu. W latach 2015-2021 pracownik i dyrektor Muzeum Regionalnego w Chojnowie, w latach 2022–2024 prezes zarządu Spółki Zamek Grodziec.
„Transformacja opozycji we Wrocławiu w drugiej połowie lat 80.” – spacer z Bożeną Szaynok
Spacer po Wrocławiu z Bożeną Szaynok inspirowany książką Michała Przeperskiego „Dziki Wschód. Transformacja po polsku 1986–1993”, odbędzie się śladami miejsc przypominających wydarzenia z drugiej połowy lat 80. i początku lat 90. XX wieku we Wrocławiu.
Dwugodzinną wędrówkę rozpoczniemy od krótkiego przypomnienia historii Polski drugiej połowy lat 80., w przełomowym 1989 roku oraz w pierwszych latach „transformacji”. Częścią tej opowieści będzie stolica Dolnego Śląska, która w każdym z opisanych okresów odegrała istotną rolę w zachodzących zmianach. W narracji spaceru odkryjemy kilka twarzy Wrocławia: walczącego o wolność, angażującego się w przemiany polityczne przełomu lat 80. i 90., oraz rozpoczynającego życie w demokratycznym państwie. Przystankami będą miejsca związane ze starą i nową opozycją we Wrocławiu (strajki robotników i studentów, Kościół, Ruch Wolność i Pokój, Pomarańczowa Alternatywa). Opowiemy o nowych formach oporu przełamujących strach wobec władzy. Bohaterami spaceru będą budynki, miejsca, ale także ulica Świdnicka, świadkująca opozycyjnym inicjatywom, przygotowaniom do wyborów z czerwca 1989 roku czy szeroko rozumianej „transformacji”. Poznamy opozycjonistów, wrocławskich uczestników Okrągłego Stołu, naszych posłów i senatorów w czerwcowych wyborach, ale także radnych pierwszej, naprawdę samorządnej Rady Miejskiej.
Zapraszamy na spacer i opowieść o Polsce zawieszonej między dwiema ważnymi dla nas epokami. „Podoba nam się to, czy nie, wszyscy jesteśmy z transformacji” (Michał Przeperski).
Opis: Bożena Szaynok
(Uniwersytet Wrocławski)
Bożena Szaynok – dr hab. historii, profesor w Zakładzie Historii Najnowszej Instytutu Historii Uniwersytetu Wrocławskiego. Specjalizuje się w najnowszej historii Polski, historii stosunków polsko-izraelskich, historii Żydów w Polsce po 1945 r. Autorka między innymi książek „Pogrom Żydów w Kielcach. 4 VII 1946 r.”; „Osadnictwo żydowskie na Dolnym Śląsku 1945–1950”; „Z historią i Moskwą w tle. Polska a Izrael 1944–1968”; „Duszpasterz. Rozmowy z ojcem Ludwikiem Wiśniewskim”. Autorka obszernej rozmowy z Władysławem Bartoszewskim w jego książce „Polacy – Żydzi – okupacja”.
„Przy rodzicach nie parlować. O polskich powrotach z Francji” – spotkanie autorskie z Aleksandrą Suławą
Skąd Mała Francja w Bolesławcu, Bytomiu, Gliwicach, Zabrzu, koło Wałbrzycha? W latach dwudziestych XX wieku na mocy umowy międzynarodowej między Polską a Francją kilkaset tysięcy Polaków wyjechało, by pracować we francuskich kopalniach. Po II wojnie światowej stara ojczyzna, która potrzebowała rąk do pracy, wezwała ich do powrotu. Wielu odpowiedziało na to wezwanie – wśród nich najbardziej znany polski Francuz, Edward Gierek. We Francji byli obywatelami drugiej kategorii, płacono im gorzej i często traktowano z niechęcią. Jednak to tam nauczyli się walczyć o swoje prawa, angażować społecznie i cenić drobne przyjemności codziennego życia. W Polsce czekały na nich nowe wyzwania i rozczarowania, a podziw otoczenia mieszał się z nieufnością do ich „zagranicznych” zwyczajów. Rozdarcie między dwoma domami nigdy już ich nie opuściło.
Wydawnictwo Czarne 2023
*Materiały Wydawcy
Aleksandra Suława – absolwentka historii sztuki i dziennikarstwa i komunikacji społecznej. Publikowała w „Dzienniku Polskim”, „Gazecie Krakowskiej” i obecnie jest dziennikarką Interii. Za swoje teksty nagradzana „Kryształowym Piórem”, nominacją do „Grand Press” (w kategorii wywiad) i Nagrodą Dziennikarzy Małopolski. Za książkę „Przy rodzicach nie parlować. O polskich powrotach z Francji”, Wydawnictwo Czarne 2023, otrzymała Nagrodę Historyczną Polityki, nagrodę Ambasadora Nowej Europy 2023 oraz Nagrodę im. Anatola Omelaniuka.
Ewelina Wypchło – pracuje w Dziale Wystaw Głównych Muzeum Pana Tadeusza. Animatorka kultury, absolwentka kulturoznawstwa. W muzeum odpowiedzialna za współtworzenie i współprowadzenie programu filmowego i prowadzenie prelekcji podczas pokazów filmowych. Współautorka tekstów do Gazety Różewicz, autorka postów poświęconych nowościom wydawniczym dostępnym w muzealnej księgarni. Współkuratorka wystawy czasowej „Greta. Zajęcia dodatkowe”. Koordynuje i współprowadzi cykl spotkań autorskich „Popiół i Diament”.
„Nieocalony. Tadeusz Borowski. Biografia” – spotkanie z Martą Byczkowską-Nowak
Przed wojną był poetą. W 1943 roku trafił do Auschwitz, gdzie zaczął pisać nowatorską prozę. Opublikowana po wojnie stała się sensacją. Nikt do tej pory nie opowiadał tak o obozach i więźniach, nikt tak bezkompromisowo nie podawał ceny przeżycia. Gdy jednak partyjni towarzysze oskarżyli go o nihilizm – przeprosił za swoją twórczość. Chciał wierzyć, że komunizm jest przepustką do nowego, wspanialszego świata. Marta Byczkowska-Nowak, literaturoznawczyni i dziennikarka, na nowo odkrywa autora „Pożegnania z Marią”. Dociera do osób, które znały najbliższych Borowskiego i jego samego. Odnajduje człowieka tajemniczego i tragicznego, pełnego sprzeczności, gwałtownego, zapalczywego działacza i zarazem wrażliwego indywidualistę.
To pierwsza biografia Tadeusza Borowskiego nieuwikłana w kontekst polityczny i środowiskowy, książka napisana z dociekliwością i empatią, wzbogacona o nowe fakty, perspektywę psychologiczną i przenikliwą analizę jego twórczości.
Wydawnictwo Znak 2025
*Materiały Wydawcy
Marta Byczkowska-Nowak – literaturoznawczyni, dziennikarka i pisarka. Ukończyła Wydział Filologii Polskiej na Uniwersytecie Łódzkim. Pracowała jako dziennikarka telewizyjna, krytyk teatralny oraz specjalistka ds. public relations. Współpracuje z tygodnikiem „Wprost”. W 2021 roku zadebiutowała książką „Którędy na wolność? Historia pierwszej dziewczyny, która uciekła z Auschwitz” – opowieści o Janinie Nowak, pierwszej kobiecie uciekinierce z obozu koncentracyjnego Auschwitz. W 2024 roku ukazała się kolejna książka, biografia „Nieocalony. Tadeusz Borowski”.
Ewelina Wypchło – pracuje w Dziale Wystaw Głównych Muzeum Pana Tadeusza. Animatorka kultury, absolwentka kulturoznawstwa. W muzeum odpowiedzialna za współtworzenie i współprowadzenie programu filmowego i prowadzenie prelekcji podczas pokazów filmowych. Współautorka tekstów do Gazety Różewicz, autorka postów poświęconych nowościom wydawniczym dostępnym w muzealnej księgarni. Współkuratorka wystawy czasowej „Greta. Zajęcia dodatkowe”. Koordynuje i współprowadzi cykl spotkań autorskich „Popiół i Diament”.
„Kto mnie powstrzyma? Zuchwałe Wrocławianki" – spacer z Ewą Plutą
Długa i skomplikowana historia Wrocławia pełna jest wyjątkowych i odważnych kobiet. Niezłomnych i zuchwałych, które w świecie zdominowanym przez uprzedzenia oraz liczne zakazy odważyły się zawalczyć o siebie, ale także o innych. W trakcie spaceru herstorycznego poznamy wrocławianki: Niemki i Polki, katoliczki, protestantki i żydówki. Będą wśród nich m.in. artystki, które odniosły międzynarodowy sukces, aktywistka działająca na rzecz twórców i twórczyń, feministka siejącą strach w konserwatywnych kręgach, duchowną, która sprzeciwiła się Nazistom, pierwsza wrocławska radna czy legendarna handlarka.
- Start – Klub Muzyki i Literatury przy placu Kościuszki
- Koniec – kościół Marii Magdaleny przy ulicy Szewskiej
- Dystans – około 1,5 km
- Czas trwania – do 2 godzin
Ewa Pluta – dziennikarka, redaktorka wydań cyfrowych w miesięczniku „Pismo. Magazyn opinii”. Absolwentka Polskiej Szkoły Reportażu, stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz m.st. Warszawy – Dzielnicy Wawer. Miłośniczka długodystansowych spacerów.
„Nie koniec, nie początek. Powojenne wybory polskich Żydów” – spotkanie z Anną Bikont
Obraz żydowskiego życia tuż po wojnie to wciąż słabo znany „krajobraz po bitwie”. Osamotnieni, często przytłoczeni wyrzutami sumienia, że to właśnie im udało się przetrwać, otoczeni wrogością, nieraz w śmiertelnym niebezpieczeństwie, musieli podjąć nieskończenie trudną decyzję – co dalej? Czy zostać w kraju, gdzie spoczęły prochy ich bliskich, czy opuścić na zawsze ten wielki cmentarz i zacząć od nowa? Czy pielęgnować żydowską tradycję, czy też porzucić tożsamość, która stała się przyczyną tylu cierpień, i skrzętnie ukryć swoje pochodzenie? Jak wejść w to nowe życie, które naznaczyła pustka? Książka Anny Bikont to pierwszy reportaż całościowo opisujący losy polskich ocalałych Żydów i Żydówek w tużpowojennych latach. To przemilczana historia, która domagała się opowiedzenia.
Wydawnictwo Czarne 2025
*Materiały Wydawcy
Anna Bikont – dziennikarka, reporterka i pisarka, z wykształcenia psycholożka. Współtworzyła też „Gazetę Wyborczą”, z którą związana jest do dzisiaj. Autorka kilkunastu książek, w 2012 wydała „My z Jedwabnego”, której przyznano Europejską Nagrodę Książkową, a wydanie amerykańskie zostało uhonorowane nagrodą dla najlepszej książki o tematyce Holokaustu (National Jewish Book Award). W 2017 roku wydała biografię „Sendlerowa. W ukryciu”, za którą otrzymała m.in. Nagrodę im. Ryszarda Kapuścińskiego, a w 2019 wraz z Heleną Łuczywo biografię Jacka Kuronia „Jacek”, wyróżnioną Nagrodą Historyczną „Polityki”.
Marcin Szyjka – historyk, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracownik Muzeum Pana Tadeusza, pracował też w Muzeum Miejskim Dzierżoniowa, redaktor „Rocznika Dzierżoniowskiego” 2013–2015, obecnie zajmujący się m.in. zbiorami Tadeusza Różewicza. Współautor wystaw poświęconych twórczości poety. Współprowadzący cykle „Misja Polska: Misja Wrocław” i „Środy nad książką”, „Popiół i Diament. Spotkania autorskie” które organizowane są w Muzeum od 2016 roku. Współautor wystawy stałej „Pan Tadeusz Różewicz”.
Warsztaty języka jidysz z Anną Kałużną
Podczas warsztatów uczestnicy będą mieli okazję poznać historię języka jidysz, ze szczególnym uwzględnieniem jego powojennej historii związanej z Dolnym Śląskiem. Uczestnicy będą mieli możliwość usłyszenia tego języka oraz poznania alfabetu, za pomocą którego jest on zapisywany.
Anna Kałużna – absolwentka socjologii. Doktorat o powojennym teatrze żydowskim napisany pod kierunkiem prof. Marcina Wodzińskiego obroniła na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Była kuratorką kilku wystaw, między innymi o powojennym teatrze żydowskim na Dolnym Śląsku. Współtworzyła projekt „Od Włodkowica do Pereca” odkrywający powojenną żydowską topografię Wrocławia. Od wielu lat związana jest z Katedrą Judaistyki (wcześniej Zakładem Studiów Żydowskich). Brała udział w wielu inicjatywach kulturalnych i edukacyjnych. Jej zainteresowania obejmują powojenną historię Żydów, szczególnie na Dolnym Śląsku, teatr żydowski.
„Zuchwałe. Kobiety, które chciały więcej” – spotkanie z Katarzyną Wężyk
„Zuchwałe” to biografie kobiet, które podważyły podział na to, co „kobiece”, i na to, co „męskie”. Choć bez nich opowieść o ostatnich dwóch stuleciach nie byłaby pełna, za rzadko przypomina się ich nazwiska. Katarzyna Wężyk, tak jak bohaterki jej książki, zbuntowała się przeciwko pomijaniu herstorii. W fascynujący sposób opisała losy m.in.: byłej kurtyzany, która stała się pionierka równości płci w rodzinie – Olympe de Gouges; dziewczyny z ludu, której odkrycia wywołały naukowa rewolucje – Mary Anning; czy sufrażystki, która wywalczyła rodaczkom prawa wyborcze – Emmeline Pankhurst.
Wydawnictwo Agora 2025
*Materiały Wydawcy
Katarzyna Wężyk – publicystka, reporterka, podcasterka. Autorka książek „Kanada. Ulubiony kraj świata” oraz nagrodzonej podwójnym Grand Pressem „Aborcja jest”. Absolwentka politologii i podyplomowej amerykanistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej (na Columbia University w Nowym Jorku) i Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu. Pracowała w „Panoramie” TVP, portalu tvn24.pl i „Gazecie Wyborczej”. Dziennikarka „Newsweeka” i twórczyni podcastu „Historia kobiet”. W 2025 roku Wężyk wydała książkę pt. „Zuchwałe. Kobiety, które chciały więcej” (Wydawnictwo Agora).
Urszula Glensk – profesorka Uniwersytetu Wrocławskiego, badaczka literatury dokumentalnej. Wykłada w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej. Autorka sześciu książek, między innymi „Historia słabych. Reportaż i życie w Dwudziestoleciu 1918–1939” za którą otrzymała Nagrodę Historyczną „Polityki” oraz biografii „Hirszfeldowie. Zrozumieć krew”, nominowanej do Nagrody Literackiej Nike. Stworzyła Fundację No Border, aby pomagać uchodźcom na granicy polsko-białoruskiej. W 2024 roku ukazała się jej „Pinezka” (Wydawnictwo Czarne), książka reportażowa o kryzysie na granicy.
Patroni medialni
- Radio Wrocław
- Radio Ram
- Radio Wrocław Kultura
- Gazeta Wrocławska
- Co Jest Grane
„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego”.













