SPOTKANIA AUTORSKIE
Popiół i Diament
- kwiecień–październik 2026
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki do odbioru w kasach muzeum
- transmisje online
„Popiół i Diament. Spotkania autorskie” to kontynuacja zeszłorocznego cyklu wydarzeń kulturalnych zorientowanych na zagadnienia historyczne i historyczno-literackie, promujący działalność wrocławskiej niezależnej księgarni stacjonarnej Popiół i Diament.
Zaplanowane wydarzenia obejmują szereg atrakcji odbywających się zarówno we wnętrzu księgarni, jak i w plenerze. W ramach cyklu zapraszamy do Muzeum Pana Tadeusza na comiesięczne spotkania z autorami książek znajdujących się w ofercie księgarni oraz dyskusje poświęcone prezentowanym publikacjom. Tematyka spotkań i prezentowanych pozycji nawiązywać będzie do wystawy stałej „Misja: Polska” w Muzeum Pana Tadeusza, a wybrane przez nas książki dotyczą kultury, historii i literatury polskiej XX i początku XXI wieku, poruszając ważne zagadnienia i ukazując wydarzenia oraz zjawiska kulturowe ostatnich dziesięcioleci w nowym świetle.
Gośćmi tegorocznych spotkań autorskich będą między innymi Damian K. Markowski, Marta Grzywacz, Błażej Brzostek, Paweł Machcewicz, Anna Wacławik z Marią Ciesielską, Ryszard Kaczmarek, Antonina Tosiek oraz Kamila Sowińska i Ewa Pluta, które zaproszą na spacery tematyczne po Wrocławiu, będące okazją do poznania miejsc ważnych i symbolicznych dla mieszkańców miasta. W programie cyklu znalazły się również warsztaty pisarstwa, które przeprowadzi Urszula Glensk – „Jak zostać pisarzem?”, które przeprowadzi Urszula Glensk.
Program wydarzeń
24 kwietnia 2026 (czwartek), godzina 17.00
prowadzenie: Joanna Hytrek-Hryciuk
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki do odbioru w kasach muzeum
- transmisja online
- księgarnio-kawiarnia Popiół i Diament
„Życie codzienne kobiet w PRL” – spotkanie z Błażejem Brzostkiem
Codzienność kobiet w PRL regulowana była przez różne rytmy i cykle – role narzucone przez system, zwyczaje i - zabetonowane tradycją - wewnętrzne imperatywy. Ustrój Polski Ludowej deklarował równość płci, w wielu przypadkach oznaczało to jednak dla jednej z nich podwójne obciążenie. Dominujący przez wieki wzorzec kulturowy, który umieszczał kobietę w kontekście domowym, rodzinnym, a dużo rzadziej – w zewnętrznym, publicznym zmienił się o tyle, że do tradycyjnych obowiązków dołożył te związane z pracą zarobkową, koniecznością utrzymania rodziny i nadążania za nowoczesnością. Mimo, że zmiany polityczne i gospodarcze miały ogromny wpływ na życie kobiet, to wpływ kobiet na politykę pozostawał znikomy.
*z materiałów wydawcy
Błażej Brzostek – historyk pracujący na Uniwersytecie Warszawskim i w Muzeum Warszawy. Zajmuje się historią społeczną i dziejami miast. Za książkę „Wstecz. Historia Warszawy” do początku otrzymał w 2022 roku Nagrodę Stowarzyszenie Autorów ZAiKS im. Karola Małcużyńskiego za varsaviana oraz Nagrodę Literacką m.st. Warszawy w kategorii „Książka o tematyce warszawskiej”. Pisał o życiu robotników warszawskich lat stalinizmu, o codzienności w przestrzeni publicznej Warszawy i o kuchni w PRL-u. Zajmuje się także historią Rumunii, opublikował Paryże Innej Europy, czyli porównawczą historię Bukaresztu i Warszawy, pisał o rumuńskim wybrzeżu czarnomorskim i jego kolonizacji turystycznej. Interesuje się także historią zegarmistrzostwa.
Joanna Hytrek-Hryciuk – historyczka, śląskoznawczyni, autorka licznych publikacji na temat historii regionu i historii Polski w XX wieku. Doktor nauk historycznych, absolwentka Uniwersytetu we Wrocławiu, studiowała również na Uniwersytecie Ludwiga Maximiliana w Monachium. Laureatka nagrody Fundacji im. Tomasza Strzembosza. W 2020 roku wyróżniona tytułem 30. Kreatywnych Wrocławia. W Muzeum Pana Tadeusza odpowiada za lekcje muzealne oraz wystawy (m.in. Dziady. Przejście) związane z historią najnowszą.
25 kwietnia 2026 (sobota), godzina 12.00
prowadzenie: Ewa Pluta
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy poprzez formularz zgłoszeniowy
„Propaganda kontra rzeczywistość” – spacer z Ewą Plutą
Spacer tematyczny z Ewą Plutą nawiązujący do tematyki książki Błażeja Brzostka.
W 1945 roku Wrocław stał się polskim miastem. Jego dobudowa z wojennych ruin była jednym z najważniejszych projektów propagandowych Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Nowe gmachy użyteczności publicznej, bloki mieszkalne, zakłady przemysłowe, instytucje kultury musiały spełniać określone normy i promować ówczesny ustrój polityczny. W kronikach, filmach i serialach pokazywano nie tylko zmieniający się krajobraz miasta, ale także życie jego mieszkańców i mieszkanek. Czy jednak ten obraz odpowiadał rzeczywistości? Jaką rolę przypisywano w PRL-u kobietom, czy edukacja była na wysokim poziomie? Czy opowieści o powszechnej równości i dobrobycie, jakie często pokazywano w treściach kultury, były prawdziwe? Zapraszamy na spacer śladami propagandy, a może PRL-owskiej rzeczywistości.
Start – Arlekin, ul. Marszałka Piłsudskiego 67
Koniec - Szkoła Podstawowa nr 71 im. Zesłańców Sybiru, ul. Podwale 57
Trasa – 2 kilometry
Czas trwania – do 2 godzin
Ewa Pluta – dziennikarka, redaktorka wydań cyfrowych w miesięczniku „Pismo. Magazyn opinii”. Absolwentka Polskiej Szkoły Reportażu, stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz m.st. Warszawy – Dzielnicy Wawer. Miłośniczka długodystansowych spacerów.
20 maja 2026 (środa), godzina 17.00
prowadzenie: Łukasz Kamiński
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki do odbioru w kasach muzeum
- transmisja online
- księgarnio-kawiarnia Popiół i Diament
„Narodowy komunizm po polsku. »Partyzanci« Moczara” – spotkanie z Pawłem Machcewiczem
Spotkanie z Pawłem Machcewiczem, autorem książki „Narodowy komunizm po polsku. »Partyzanci« Moczara”, Krytyka Polityczna 2025
W książce poświęconej działaniom „partyzantów” skupionych wokół Mieczysława Moczara, prof. Paweł Machcewicz rekonstruuje próbę stworzenia przez nich nośnej społecznie propozycji ideowej, która łączyła nacjonalizm i antysemityzm, a także eksploatowała polską historię i tradycję narodową. Autor śledzi, na ile typ patriotyzmu propagowany przez Moczarowców wpisywał się w zakorzenione społecznie wcześniejsze wzory mentalne i ideowe (antysemityzm, tradycję endecką), przygląda się recepcji ich działań i zastanawia, jak mocno dziedzictwo tego ruchu ma wpływ na kształt współczesnej debaty publicznej w Polsce.
*z materiałów wydawcy
Paweł Machcewicz – historyk dziejów najnowszych, profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN, w latach 2008-2017 twórca i pierwszy dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Paweł Machcewicz jest autorem wielu publikacji o tematyce historycznej. Skupia się przede wszystkim na historii Polski, czasach komunizmu i zimnej wojny. Paweł Machcewicz swoją pierwszą książkę pt. „Emigracja w polityce międzynarodowej”, wydał w 1999 roku. Jego najpopularniejszymi książkami są takie tytuły jak „Muzeum”, „Wina, kara, polityka. Rozliczenia ze zbrodniami II Wojny Światowej”, czy „Spory o historię 2000-2011”. Jego najnowsza książka to „Narodowy komunizm po polsku »Partyzanci« Moczara", Krytyka Polityczna, 2025.
Łukasz Kamiński – historyk, były prezes Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) w latach 2011–2016. Jest absolwentem Uniwersytetu Wrocławskiego, pracownikiem naukowym tego uniwersytetu, a od 2000 roku jest związany z Instytutem Pamięci Narodowej, gdzie był również naczelnikiem. Kamiński jest znany ze swojej pracy naukowej nad historią systemów komunistycznych i represji, a także z organizacji międzynarodowych konferencji naukowych. Obecnie dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.
18 czerwca 2026 (czwartek), godzina 17.00
prowadzenie: Paweł Jarnicki
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki do odbioru w kasach muzeum
- transmisja online
- Dziedziniec Kamienicy pod Złotym Słońcem
„Fleck. Ocalony przez naukę” – spotkanie z Anną Wacławik i Marią Ciesielską
Spotkanie z Anną Wacławik i Marią Ciesielską, autorkami książki „Fleck. Ocalony przez naukę”, Wydawnictwo Agora 2025
Urodzony we Lwowie Ludwik Fleck (1896–1961) – lekarz, mikrobiolog i filozof nauki doświadczył międzywojennego antysemityzmu. Po wybuchu wojny w getcie lwowskim pracował nad innowacyjną szczepionką na tyfus. Był więźniem Auschwitz i Buchenwaldu. Jego wiedza i mądrość pozwoliły mu ocalić życie własne i wielu innych.
Po wojnie odbudowywał polską naukę i edukację medyczną w Lublinie i Warszawie. Jego wybitne osiągnięcia nie zostały jednak docenione, padł ofiarą antyżydowskiej nagonki, a ostatnie lata spędził w Izraelu. Dorobek filozoficzny Flecka wyprzedzał swoją epokę, został odkryty i doceniony na świecie w latach 60. Książka powstała na bazie wieloletnich badań autorek w Polsce, Ukrainie, Niemczech i Izraelu.
*z materiałów wydawcy
Maria Ciesielska – dr hab. nauk humanistycznych, dr nauk medycznych, lekarka, specjalistka medycyny rodzinnej, wykładowczyni na Wydziale Medycznym Uczelni Łazarskiego. Publikuje artykuły związane z losami lekarzy w trakcie II Wojny Światowej ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień medycznych związanych z niemieckimi obozami koncentracyjnymi, działalnością sanitariatu w więzieniach Gestapo oraz szpitalnictwem w getcie warszawskim. Jej najnowsza książka, napisana wspólnie z Anną Wacławik, to „Fleck. Ocalony przez naukę", Wydawnictwo Agora, 2025.
Anna Wacławik – jest dziennikarką, dziennikarką radiową, pisarką, autorką książek takich jak „Z krwi, kości i wiary”, „Lekarze: walka o życie”. pracuje dla radia Tok FM, gdzie prowadzi program „Wywiad pogłębiony” oraz wspólnie z Andą Rottenberg program „Andymateria”. Wacławik zajmuje się kwestiami społecznymi, psychologią i sztuką. Za swoją działalność reporterską i dziennikarską Wacławik otrzymała nagrody Grand Press i Mistrza Mowy Polskiej. Jej najnowsza książka, napisana wspólnie z Marią Ciesielską, to „Fleck. Ocalony przez naukę", Wydawnictwo Agora, 2025.
Paweł Jarnicki – od 2012 r. doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa (Uniwersytet Wrocławski). W latach 2013–2016 stowarzyszony z Centrum Ludwika Flecka przy Collegium Helveticum przy Politechnice Zuryskiej (ETHZ) i Uniwersytecie w Zurychu. W latach 2018–2022 adiunkt na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej. Obecnie w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. Prowadził badania na styku nauki o literaturze, translatologii, językoznawstwa, historii i filozofii nauki – głównie nad Ludwikiem Fleckiem i rolą metafory w nauce. Zrealizował grant NCN HARMONIA 3 (pt. „Filologiczna analiza filozoficznych pism Ludwika Flecka i ich tłumaczeń…”). O Ludwiku Flecku napisał (z Marią Ciesielską) jedną książkę („Ludwik Fleck – mikrobiolog i filozof”, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2021), kilkanaście artykułów, zredagował o nim dwa numery czasopism („Studia Philosophica Wratislaviensia” i „Transversal”). Publikował w języku angielskim i polskim, między innymi w „Archiv für Geschichte der Philosophie”, „Foundations of Science”, „The Translator” i „Przeglądzie Filozoficznym – Nowej Serii”.
12 września 2026 (sobota), godzina 12.00
prowadzenie: Kamila Sowińska
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy poprzez wysłanie maila na adres: zapisy@ossolineum.pl
- księgarnio-kawiarnia Popiół i Diament
„Krajobraz po Breslau” – spacer z Kamilą Sowińską
Spacer będzie dotyczył miejsc i symboli związanych z tematyką poruszaną w książce, Ryszarda Kaczmarka „Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991”.
Podczas spaceru skupimy się na wrocławskich miejscach pobytu przesiedleńców, atmosferze związanej z wyjazdami, istotny będzie też kontekst „Ziem Odzyskanych”.
Spacer rozpocznie się w Rynku, na Starym Mieście, gdzie w starych kamienicach mieszkali przesiedleńcy, odwiedzimy Komendę Wojewódzką Policji Stare Miasto (ul. Podwale 31), gdzie uzyskiwano paszporty oraz Dworzec Główny, z którego odjeżdżały transporty przesiedleńców. Opowiemy również o wrocławskich cmentarzach m.in. Grabiszyńskim, gdzie wciąż znajdują się groby z niemieckimi nazwiskami.
Odwiedzane miejsca będą również kontekstem do literackich portretów wypędzenia, zawartych m.in. w powieści Jacka Inglota „Wypędzony” czy „Dom tęsknot” Piotra Adamczyka.
Kamila Sowińska – absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim, studiów edytorskich i bibliotekoznawstwa. Mieszka i pracuje we Wrocławiu, przeprowadziła wiele spacerów o tematyce filmowo-literackiej. Od ponad 20 lat pasjonuje się twórczością i biografią Marka Hłaski. Jest autorką prac i publikacji na temat pisarza. Organizuje spotkania, prelekcje, wystawy i spacery śladami twórcy. Prowadzi na Facebooku stronę: Marek Hłasko – profil o pisarzu.
24 września 2026 (czwartek), godzina 17.00
prowadzenie: Małgorzata Preisner-Stokłosa
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki do odbioru w kasach muzeum
- transmisja online
- księgarnio-kawiarnia Popiół i Diament
„Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991” – spotkanie z Ryszardem Kaczmarkiem
Spotkanie z Ryszardem Kaczmarkiem, autorem książki „Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991”; Wydawnictwo Literackie, 2025
Migracje w latach 1950–1991 nie były już masowymi powojennymi wysiedleniami, a mimo to z Polski wyjechało do Niemiec prawie półtora miliona osób. Kim byli? Polakami czy Niemcami? Jaka była ich motywacja do opuszczenia rodzinnych stron?
W tej ważnej książce autor wnikliwie pokazuje skomplikowane zewnętrzne przyczyny i różne motywacje wewnętrzne migracji z kresów zachodnich do Niemiec. Jak żegnała ich Polska? Jak witały Niemcy? Relacje bohaterów i świadków tamtych wydarzeń pozwalają zrozumieć exodus, który dotknął mieszkańców jednej trzeciej dzisiejszej Polski.
*z materiałów wydawcy
Ryszard Kaczmarek – historyk, profesor w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego, zastępca dyrektora Instytutu Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej, przewodniczący kapituły Nagrody im. ks. Augustina Weltzla „Górnośląski Tacyt”. Autor m.in.: „Pod rządami gauleiterów” (UŚ, 1998), „Górny Śląsk podczas II wojny światowej” (UŚ, 2006), „Historia Polski 1914–1989” (PWN, 2010), „Polacy w Wehrmachcie” (WL, 2010) czy „Polacy w armii Kajzera” (WL, 2014). Jest redaktorem pionierskiej pracy zbiorowej „Historia Górnego Śląska” (2011) oraz autorem wielu artykułów opublikowanych w prasie polskiej i zagranicznej. W 2019 roku laureat Nagrody Historycznej „Polityki” za książkę „Powstania śląskie 1919–1920–1921” (WL, 2019).
Małgorzata Preisner-Stokłosa – kustosz, pracuje w Gabinetach Świadków Historii Muzeum Pana Tadeusza ZNiO, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii. Współautorka wystawy stałej „Misja: Polska” poświęconej biografiom Jana Nowaka-Jeziorańskiego i Władysława Bartoszewskiego w Muzeum Pana Tadeusza. Kuratorka i autorka wystaw związanych z kolekcją Władysława i Zofii Bartoszewskich. Współprowadząca i koordynująca cykle „Misja Polska: Misja Wrocław” i „Środy nad książką”, „Popiół i Diament. Spotkania autorskie”, które organizowane są w Muzeum od 2016 roku.
8 października 2026 (czwartek), godzina 17.00
prowadzenie: Ewelina Wypchło
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki do odbioru w kasach muzeum
- transmisja online
- księgarnio-kawiarnia Popiół i Diament
„Przepraszam za brzydkie pismo” – spotkanie z Antoniną Tosiek
Spotkanie z Antoniną Tosiek, autorką książki „Przepraszam za brzydkie pismo”; Wydawnictwo Czarne, 2025
W latach 1933–1995 w konkursach pamiętnikarskich dla mieszkańców wsi mogło wziąć udział nawet dziewięćdziesiąt tysięcy kobiet. To Nowy Sącz albo pół Olsztyna pamiętnikarek. Dla wielu bohaterek tej książki spisywanie wspomnień było aktem uznania, że ich historia zasługuje na uwagę. Po raz pierwszy miały okazję przyjrzeć się osobistym doświadczeniom i nadać im znaczenie wykraczające poza sferę prywatną.
Antonina Tosiek sięgnęła po setki oryginalnych rękopisów i maszynopisów nadesłanych na konkursy, a także po dane statystyczne i opracowania naukowe. Łącząc wnikliwą analizę z wrażliwością, stworzyła obraz przemian polskiej wsi w XX wieku. Obraz realistyczny i głęboko poruszający.
*z materiałów wydawcy
Antonina Tosiek (ur. 1996) – badaczka dwudziestowiecznej diarystyki ludowej, poetka i krytyczka. Doktorantka Szkoły Doktorskiej Nauk o Języku i Literaturze UAM. Laureatka Studenckiego Nobla w kategorii literatura i dziennikarstwo. Członkini redakcji naukowej kwartalnika „Czas Kultury”. Autorka książki Przepraszam za brzydkie pismo oraz tomów poetyckich storytelling i żertwy. Za tę pierwszą otrzymała nagrodę w plebiscycie Książka Roku Lubimyczytać.pl i nominacje do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, Odkryć Empiku 2025 oraz trafiła do finału Nagrody im. Marcina Króla, a za żertwy Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej oraz Nagrodę Literacką m.st. Warszawy.
Ewelina Wypchło – specjalistka ds. administracyjnych i produkcyjnych w Dziale Wystawy Głównej Muzeum Pana Tadeusza. Animatorka kultury, absolwentka kulturoznawstwa. Współpracowała z portalem Teatralny.pl i Teatrem Akademia Wyobraźni. W muzeum odpowiedzialna między innymi za współtworzenie i współprowadzenie programu filmowego. Współkuratorka wystawy czasowej „Greta. Zajęcia dodatkowe”. Od 2022 roku koordynuje cykl spotkań autorskich „Popiół i Diament” oraz „Misja: książki”.
24 października 2026 (sobota), godz. 12.00
prowadzenie: Urszula Glensk
- wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy poprzez wysłanie maila na adres: zapisy@ossolineum.pl
- Muzeum Pana Tadeusza
„Jak zostać pisarzem?” – warsztaty z Urszulą Glensk
Warsztaty skierowane są do szerokiej publiczności, dorosłych, seniorów i młodzieży oraz do osób pragnących rozpocząć przygodę z pisaniem tekstów prozatorskich, diarystycznych i wspomnieniowych nawiązując do książki Antoniny Tosiek „Przepraszam za brzydkie pismo”.
Urszula Glensk – profesorka Uniwersytetu Wrocławskiego, badaczka literatury dokumentalnej. Wykłada w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej. Jest laureatką naukowej Nagrody Prezesa Rady Ministrów za habilitację. Autorka sześciu książek, między innymi „Historia słabych. Reportaż i życie w Dwudziestoleciu 1918–1939” za którą otrzymała Nagrodę Historyczną „Polityki” oraz biografii „Hirszfeldowie. Zrozumieć krew”, nominowanej do Nagrody Literackiej Nike. Stworzyła Fundację No Border, aby pomagać uchodźcom na granicy polsko-białoruskiej.
Patroni medialni
- Radio Wrocław
- Radio Ram
- Radio Wrocław Kultura
- Gazeta Wrocławska
- Co Jest Grane
„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego”.
