Wystawa „Drukarze i romanse”

Program wydarzeń

Wystawa „Drukarze i romanse” towarzyszy obchodom Roku Romantyzmu Polskiego, czyli dwusetnej rocznicy wydania w drukarni Józefa Zawadzkiego w Wilnie debiutanckiego tomu poezji Adama Mickiewicza, zawierającego słynne „Ballady i romanse”. Dzięki komentarzowi współczesnego artysty Piotra Bosackiego Mickiewiczowski dylemat między czuciem i wiarą a szkiełkiem i okiem okazuje się zaskakująco aktualny.

W programie towarzyszącym znajdą się między innymi warsztaty typograficzne i introligatorskie, oprowadzania kuratorskie, koncert pieśni romantycznych, zajęcia dla dzieci oraz spotkanie z laureatem Nagrody Literackiej Nike 2020 Radkiem Rakiem.


Program wydarzeń


październik 2022


Wernisaż wystawy

  • 7 października 2022 (piątek), godz. 18.00
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona

Artist talk z Piotrem Bosackim

  • 8 października 2022 (sobota), godz. 16.00
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • wejściówki do odbioru w kasach muzeum

„Wystawię wam aksamitne foteliki na fontannie białej czekolady wśród golarek do bród” to cytat z filmu Retina in vitro Piotra Bosackiego, w którym przeobraża on  jeden z zastanych elementów wystroju Muzeum Pana Tadeusza w artystyczną instalację. Zaskakująca i jakże niekonwencjonalna wizualna wyobraźnia Mickiewicza, który fantazjował na temat strzechy z żydowskich bród podbitej ziarnami maku, staje się dla współczesnego artysty punktem wyjścia do stworzenia aluzyjnego obiektu i wskazania, że romantyzm może mieć również kompletnie surrealistyczny wymiar.


Artysta

Piotr Bosacki (ur. 1977) jest absolwentem Państwowej Szkoły Muzycznej II° im. Fryderyka Chopina oraz Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Wykłada na UAP w Katedrze Intermediów. Współtworzył założoną w 2007 roku nieformalną grupę artystyczną PENERSTWO i zespół muzyczny KOT.

Tworzy filmy animowane, wideo, instalacje, obiekty, rysunki, zajmuje się twórczością literacką i kompozycją muzyczną. Od 2005 tworzy serię utworów muzycznych osadzonych w tradycji serializmu. W 2009 wydał „Traumtagebuch” (Dziennik snów), w którym opisał m.in. technologię filmu bez klatek (obraz filmowy ciągły). W roku 2011 napisał „Urządzenie elementów”rozprawę na temat dzieła sztuki jako konstrukcji językowej w kontekście teorii złożoności. Praca ta była jego dysertacją doktorską. Również w 2011 za film „Drakula” otrzymał Grand Prix Publiczności na festiwalu Short Waves, oraz Nagrodę Publiczności w przeglądzie polskiego kina niezależnego na 36. FPFF w Gdyni. W 2013 został nominowany do nagrody Spojrzenia Deutsche Bank; na wystawę konkursową w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie zrealizował film animowany „Rzeczy oczywiste”. W 2014 film otrzymał nagrodę specjalną na festiwalu Animator w Poznaniu. W roku 2016 powstał „Komentarz do Rzeczy oczywistych”, dzieło filozoficzne oparte na fundamencie myśli G.W. Leibniza. Za „Komentarz do Rzeczy oczywistych” otrzymał Bosacki tytuł doktora habilitowanego. W 2017 objął stanowisko profesora UAP. Od roku 2014 realizuje „Die Kunst der Animation”cykl krótkich filmów animowanych bez dźwięku. W roku 2017 na festiwalu Animator w Poznaniu za film „Dzięki uprzejmości artysty” otrzymał Nagrodę Publiczności oraz Nagrodę Specjalną. W roku 2018 otrzymał Nagrodę im. Katarzyny Kobro. W 2019 był jurorem na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Animowanych w Ottawie. Na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu prowadzi Pracownię Filmu Eksperymentalnego. 


Prowadząca

Marta Smolińska – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka, profesorka w Katedrze Historii Sztuki i Filozofii na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Od 2016 r. kierowniczka tejże Katedry; profesora zwyczajna; trzykrotna stypendystka Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

Stypendystka DAAD na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie (2012); laureatka fellowship w Graduierten Schule für Ost- und Südosteuropastudien an der Ludwig-Maximilians-Universität w Monachium (2014); laureatka fellowship Stiftung Hans Arp w Berlinie (2015); stypendystka DAAD na Uniwersytecie Ludwika Maksymiliana w Monachium oraz w Centralnym Instytucie Historii Sztuki w Monachium (2018); stypendystka DAAD na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie (2021); członkini polskiej sekcji AICA; autorka książek: „Młody Mehoffer” (2004), „Puls sztuki. OKOło wybranych zagadnień sztuki współczesnej” (2010), „Otwieranie obrazu. De(kon)strukcja uniwersalnych mechanizmów widzenia w nieprzedstawiającym malarstwie sztalugowym II połowy XX wieku” (2012) oraz „Julian Stańczak. Op art i dynamika percepcji” (2014); „Haptyczność poszerzona. Zmysł dotyku w sztuce drugiej połowy XX i początku XXI wieku“ (2020); „Bez tonu pewności. Sejsmografia sztuki współczesnej” (2021); autorka wielu rozpraw z historii sztuki i tekstów krytycznych. Laureatka nagrody Komitetu Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk w roku 2021 za książkę „Haptyczność poszerzona”. Obecnie wraz z dr Maike Steinkamp i dr Joachimem Jägerem przygotowuje następną wystawę kolekcji Neue Nationalgalerie w Berlinie (otwarcie w październiku 2023). Tematy badawcze: haptyczność, transmedialność, border art, sztuka współczesna w relacji do tradycji artystycznej, nieczytelność, sztuka o sztuce, materialność.


Oprowadzanie kuratorskie

  • 9 października 2022 (niedziela), godz. 12.00
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • wejściówki do odbioru w kasach muzeum

Oprowadzenie będzie skupione na pracach Piotra Bosackiego, który z wdziękiem lawiruje pomiędzy ideałami pozytywizmu i romantyzmu. Uporczywie drąży dylemat wyboru między rozumem a sercem, który prowadzi jego czasem szaloną wyobraźnię i niezwykle oczytany umysł w kierunku tworzenia instalacji, animacji i słuchowisk, wiodących – oczywiste lub podskórne – dialogi z poezją Mickiewicza. 


Prowadząca

Marta Smolińska – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka, profesorka w Katedrze Historii Sztuki i Filozofii na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Od 2016 r. kierowniczka tejże Katedry; profesora zwyczajna; trzykrotna stypendystka Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

Stypendystka DAAD na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie (2012); laureatka fellowship w Graduierten Schule für Ost- und Südosteuropastudien an der Ludwig-Maximilians-Universität w Monachium (2014); laureatka fellowship Stiftung Hans Arp w Berlinie (2015); stypendystka DAAD na Uniwersytecie Ludwika Maksymiliana w Monachium oraz w Centralnym Instytucie Historii Sztuki w Monachium (2018); stypendystka DAAD na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie (2021); członkini polskiej sekcji AICA; autorka książek: „Młody Mehoffer” (2004), „Puls sztuki. OKOło wybranych zagadnień sztuki współczesnej” (2010), „Otwieranie obrazu. De(kon)strukcja uniwersalnych mechanizmów widzenia w nieprzedstawiającym malarstwie sztalugowym II połowy XX wieku” (2012) oraz „Julian Stańczak. Op art i dynamika percepcji” (2014); „Haptyczność poszerzona. Zmysł dotyku w sztuce drugiej połowy XX i początku XXI wieku“ (2020); „Bez tonu pewności. Sejsmografia sztuki współczesnej” (2021); autorka wielu rozpraw z historii sztuki i tekstów krytycznych. Laureatka nagrody Komitetu Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk w roku 2021 za książkę „Haptyczność poszerzona”. Obecnie wraz z dr Maike Steinkamp i dr Joachimem Jägerem przygotowuje następną wystawę kolekcji Neue Nationalgalerie w Berlinie (otwarcie w październiku 2023). Tematy badawcze: haptyczność, transmedialność, border art, sztuka współczesna w relacji do tradycji artystycznej, nieczytelność, sztuka o sztuce, materialność.


Co jest pisane i malowane, a co drukowane?
Zajęcia z cyklu „Maluchy odkrywają muzeum

  • 15 października 2022 (sobota), godz. 12.00–13.30
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • obowiązują zapisy poprzez formularz zgłoszeniowy

Podczas zajęć odwiedzimy wystawę czasową pt. „Drukarze i romanse”, na której obejrzymy zaskakujące obiekty muzealne i wyruszymy w podróż do początków polskiego romantyzmu. Dowiemy się, jak ważna była książka „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza wydana w Wilnie w 1822 roku i jak w tamtych czasach powstawały druki. W części warsztatowej uczestnicy stworzą własną publikację z kopiami starodruków, zdaniami pisanymi gęsim piórem oraz pracami i motywami malowanymi w stylu tamtej epoki. Grafiki wykonamy techniką plastelinorytu, w której zrobimy własny ekslibris, czyli podpis i symbol naszej książki.


Prowadząca

Mariola Sysa – z wykształcenia pedagog, absolwentka Uniwersytetu Wrocławskiego. Ukończyła kurs w zakresie Arteterapii pedagogicznej na Katolickiej Wyższej Szkole w Nadrenii Westfalii (KatHO NRW) w Aachen (Niemcy). Prywatnie miłośniczka natury, literatury i sztuki, w szczególności malarstwa.


Oprowadzanie kuratorskie

  • 16 października 2022 (niedziela), godz. 12.00
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • wejściówki do odbioru w kasach muzeum

Podczas oprowadzania przyjrzymy się narzędziom pracy drukarzy i jej efektom. Zaczniemy od druków historycznych z firmy Józefa Zawadzkiego, a skończymy na druku 3D, który wykorzystuje Piotr Bosacki, tworząc filmy animowane. Wynalazek druku, dzięki któremu co to zapisane, osiągało większe zasięgi, okazał się na tyle epokowy, że rozpoczął tak zwaną erę Gutenberga. Ostatnio, niektórzy wieszczą jej koniec, zwracając uwagę, na to, że komunikacja w coraz większym stopniu polega na transferze obrazów i doświadczeń. Te zagadnienia nurtują między innymi Piotra Bosackiego.


Prowadząca

Maria Marszałek (1987) – absolwentka historii sztuki i psychologii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Pracuje w Gabinetach Świadków Historii, w Muzeum Pana Tadeusza (Ossolineum). Kuratorka wystawy stałej „Pan Tadeusz Różewicz” (wernisaż 2021). Laureatka stypendium Europejskiej Nagrody Muzealnej Roku (EMYA 2020). Autorka artykułów o związkach poezji i sztuk wizualnych publikowanych m.in. w „Kontekstach Kultury”, „Formacie”, „Rocznikach Humanistycznych”.

 


Romantyczne konteksty fantastyki. Spotkanie z Radkiem Rakiem

  • 22 października 2022 (sobota), godz. 17.00
  • miejsce: księgarnio-kawiarnia Popiół i Diament
  • wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona

Fantastos był w mitologii greckiej synem boga snu Hypnosa. Do jego zadań należało zsyłanie ludziom snów o przedmiotach. Fantastyka to zatem obraz snu. Pytanie o to, czym jest fantastyka, stanowi więc pochodną pytania: czym jest sen? Czy jedynie marą, grą wyobraźni, zniekształconym odbiciem rzeczywistości?”


Artysta

Radek Rak laureat Nagrody Literackiej Nike 2020, Nagrody im. Jerzego Żuławskiego i Nagrody „Nowej Fantastyki” za powieść „Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli”. Tytuł ten też był nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia i Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza Zajdla oraz Śląkfy z roku 2019. Lekarz weterynarii, mieszka w Krakowie. Zadebiutował powieścią „Kocham cię, Lilith” (2014). Znany jest z projektu „Legendy polskie. Allegro” realizowanego przez Powergraph i Allegro. Za drugą powieść, „Puste niebo” (2016), otrzymał Złote Wyróżnienie Nagrody Literackiej im. Jerzego Żuławskiego oraz nominację do Nagrody im. Janusza A. Zajdla


Prowadzący

Marcin Wilk – literaturoznawca, autor, dziennikarz. Prowadzi klub książki klasycznej i niemieckiej, a w sieci aktywizuje do myślenia o książkach jako Wyliczanka. Napisał biografię Anny Jantar (Znak, 2015) i Ireny Kwiatkowskiej (Znak, 2019) oraz reportaż historyczny „Pokój z widokiem. Lato 1939” (W.A.B., 2019). Obecnie pracuje nad esejem o psio-ludzkich relacjach, a także bada historię dziewcząt pierwszej połowy XX wieku.


„Burzy się, wzdyma, pękają tonie…” – koncert ballad i pieśni romantycznych

  • 29 października 2022 (sobota), godz. 17.00
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • wejściówki do odbioru w kasach muzeum

Podczas koncertu artyści przeniosą słuchaczy w świat fantazji, tajemniczości i grozy. Zabrzmią utwory Stanisława Moniuszki, Marii Szymanowskiej, Franciszka Schuberta i Johannesa Brahmsa. Będą to m.in. trzy znane utwory do ballad Adama Mickiewicza, które zostały po raz pierwszy wydane w zbiorze Ballady i romanse” w 1822 r. w Wilnie jako części tomu Poezyj”. Nie zabraknie również ballady Król Olch” Franciszka Schuberta, do tekstu Johanna Wolfganga Goethego, stanowiącej nieustanne źródło inspiracji kolejnych twórców tego gatunku. Usłyszymy także ballady fortepianowe Johannesa Brahmsa z opusu 10. – prawdziwej perełki fortepianowej literatury romantycznej, również inspirowanej poezją.


Muzycy

Barbara Jastrząb (sopran) – absolwentka Akademii Muzycznej im. K. Lipińskiego we Wrocławiu w klasie śpiewu solowego prof. Agaty Młynarskiej-Klonowskiej.

Warsztat wokalny doskonaliła u Andreasa Lebedy, Andrew Kinga, Barbary Janowskiej, Bogdana Makala, Christiane Hampe, Ewy Iżykowskiej i Dariusza Grabowskiego. Występuje jako kameralistka oraz solistka z Cantores Minores Wratislavienses, Chórem Narodowego Forum Muzyki, Collegio di Musica Sacra, Ars Cantus, Cantus Polonicus, Dekameronem, Capellą Cracoviensis, La Poeme Harmonique, Collegium Musicum Poznań oraz Ensemble Fiorini, którego jest założycielką. Koncertowała w kraju i zagranicą, m.in. w Wielkiej Brytanii, Belgii, Francji, Niemczech, Austrii, Ukrainie, Gruzji, Armenii i Turcji. Śpiewała pod batutą m.in. takich dyrygentów jak: Alessandro de Marchi, Andreas Spering, Corrado Rovaris, Paul Esswood, Lionel Sow, Jacek Kaspszyk, Marek Moś, Krzysztof Penderecki, Marek Toporowski czy Jan Tomasz Adamus. Dokonała wielu nagrań płytowych i telewizyjnych. Płyta CD z utworami J. Zeidlera otrzymała nagrodę Fryderyk 2008 w kategorii album roku – muzyka chóralna i oratoryjna.

Michał Rot (fortepian) absolwent Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi, uzyskał dyplom z wyróżnieniem w 2012 roku w klasie fortepianu prof. Cezarego Saneckiego.

Doskonalił umiejętności w Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Stuttgarcie i Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Mannheim. Duży wpływ na rozwój artystyczny pianisty miały spotkania z wielkimi indywidualnościami świata muzycznego. Pracował pod okiem: Paula Badury-Skody, Andrzeja Jasińskiego, Elzy Kolodin, Dang Thai-Sona, Jonathana Zaka, Jose Gallardo, Eduardo Huberta, Petera Eflera, Paula Guldy, Victora Chestopala oraz Ulricha Eisenlohra. Spośród wielu nagród, które zdobył, warto zwrócić uwagę na tę dla najlepszego pianisty na XVIII Międzynarodowym Konkursie im. J. Brahmsa w Pörtschach. Liryka wokalna stanowi obszar fascynacji pianisty, współpracował z uznanymi śpiewakami, m.in. Baruchem Finkelsteinem,  Szymonem Komasą czy  Kariną Skrzeszewską. Od 2007 tworzy duet ze swoją żoną, mezzosopranistką Joanną Rot, zaś od 2016 roku stale współpracuje z wiolonczelistą Wojciechem Fudalą. Michał Rot prowadzi ożywioną działalność koncertową w kraju i za granicą, m.in. w Austrii, Belgii, Niemczech, Francji i Litwie.


listopad 2022


Romantyczna typografia w świecie cyfrowym – warsztaty

  • 5 listopada 2022 (sobota), godz. 10.00–16.00
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • obowiązują zapisy poprzez formularz zgłoszeniowy

Podczas warsztatów typograficznych uczestnicy poznają podstawy typografii w Internecie, poeksperymentują z ruchem i interakcją tekstu, starając się odświeżyć XIX-wieczną stylistykę i zaadaptować ją dla nowych mediów. Przeobrażając rozwiązania typograficzne typowe dla okresu romantyzmu na media cyfrowe, stworzą zestaw stron internetowych, które działać będą jak strony tytułowe dla romantycznych publikacji interaktywnych. 

(Wymagania techniczne dla uczestników – komputer z przeglądarka internetową. Praca odbędzie się w serwisie Webflow, w którym należy przed zajęciami założyć darmowe konto; warsztaty dla osób dorosłych).


Prowadzący

Maciej Kodzis – projektant graficzny, dyrektor artystyczny i wykładowca akademicki, a także współtwórca, prowadzący i organizator warsztatów związanych z szeroko pojętą komunikacją wizualną. Jego twórczość nie ogranicza się do jednego medium, eksperyment i dążenie do 'nowego' pomaga mu rano wstawać z łóżka. Wierzy, że najskuteczniejszą formą edukacji są warsztaty, poprzez skoncentrowany sposób przekazywania wiedzy i podejście projektowe pozwalające szybko testować różne rozwiązania. Obecnie mieszka i pracuje w Berlinie.

 


W drukarni pana Zawadzkiego
Zajęcia z cyklu Zagadki tajemniczej szkatuły

  • 5 listopada 2022, godz. 12.00–13.30
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • obowiązują zapisy poprzez formularz zgłoszeniowy

Książka: połączenie okładki, kartek, mnóstwa liter i obrazków. Pewnie każdy z nas jakąś widział, miał w ręku, a może nawet ją czytał! Tylko skąd się biorą książki? Wszystkich zainteresowanych znalezieniem odpowiedzi zapraszamy na wspólną wyprawę do dawnej drukarni. Cofniemy się w czasie o dwieście lat, do roku 1822, w którym wileński drukarz, wydawca i księgarz jako pierwszy opublikował Mickiewiczowskie „Ballady i romanse”. Dowiemy się, jak wyglądał proces powstawania starych woluminów, czy pan Zawadzki wydawał e-booki, i dlaczego dorośli twierdzą, że kończy się era Gutenberga. Następnie spróbujemy swoich sił w tworzeniu wydawnictwa. Przygotujcie się, bo przed nami dużo pracy – od czerpania papieru, przez druk, aż do złożenia własnej książki!


Prowadząca

Agnieszka Hajduk-Undro – historyk sztuki i edukatorka muzealna. Zajmuje się koordynacją i prowadzeniem warsztatów artystycznych, cykli zajęciowych dla rodzin z dziećmi oraz lekcji muzealnych, również w formie online. Współtworzyła i współprowadziła takie zajęcia jak „Na tropie soplicowskiej przyrody” czy „Wakacyjne Muzeum Pod Złotym Słońcem”. Koordynatorka „Rodzinnych Poranków Muzycznych”. Obecnie prowadzi autorski cykl warsztatów „Zagadki tajemniczej szkatuły”.

 


Książka bez tajemnic – warsztaty poświęcone sztuce oprawy

  • 19 listopada 2022, godz. 10.00–13.00
  • wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona
  • obowiązują zapisy poprzez formularz zgłoszeniowy

Jak powstawały książki, gdy nie było drukarni? Dlaczego czytamy książkę od deski do deski? Jak wyglądają narzędzia introligatorskie? Warsztaty introligatorskie dla osób dorosłych to okazja do poznania wielu tajemnic, które skrywają stare księgi. Podczas warsztatów uczestnicy zapoznają się z historią i konstrukcją książki oraz wykonają własny notes według tradycyjnych technik introligatorskich. 


Prowadzący

Ignacy Oboz (ur. 1989) – artysta, historyk sztuki, edukator muzealny. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu oraz Katolickiego Uniwersytetu Jana Pawła II w Lublinie. Aktualnie doktorant Akademii Sztuk Pięknych im Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Współpracuje z Muzeum Pana Tadeusza i Muzeum Współczesnym we Wrocławiu.

 


Więcej informacji o wystawie

MKiDN_czarne logotyp 2022

Zadanie „Ballada o pewnym poecie i jego wileńskim wydawcy – wystawa w Muzeum Pana Tadeusza” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Odwiedź Muzeum Pana Tadeusza