Tłumacz w muzeum: książki zbójeckie
Bunt i upór – epilog cyklu „książki zbójeckie”
– spotkanie z Hanną Jankowską
- 11 października 2025 (sobota), godzina 17.00–18.30
- Muzeum Pana Tadeusza
Oddział Zakładu Narodowego im. Ossolińskich
Rynek 6, Wrocław - Dziedziniec Kamienicy pod Złotym Słońcem
- wstęp wolny
- transmisja online z tłumaczeniem na Polski Język Migowy
W ramach cyklu „Tłumacz w muzeum: książki zbójeckie” zapraszamy na spotkanie z Hanną Jankowską
Czym w obliczu rozgrywających się wojen mogą dzisiaj być „książki zbójeckie”? Czym zwłaszcza są one dla Hanny Jankowskiej, wybitnej tłumaczki literatury arabskiej, erudytki, której przekłady są bramą do złożonych światów Bliskiego Wschodu? Dlaczego warto czytać tę literaturę? Na kogo, których autorów i które autorki, zwraca szczególną uwagę Hanna Jankowska? Czym jest dla niej krytyczna i emocjonalna lektura? Podczas rozmowy, w której padną między innymi te pytania, poruszymy kwestie odpowiedzialności, buntu i oporu w kontekście literatury. Wspólnie zastanowimy się nad tym, jakiego rodzaju narzędziem może być czytanie i w jaki sposób akt lektury może wpisywać się w polityczny, społeczny i kulturowy aktywizm.
Spotkanie poprowadzi Marcin Wilk — literaturoznawca, badacz historii społecznej i kulturowej, autor książek biograficznych i innych książek non-fiction.
Spotkanie będzie transmitowane na żywo i tłumaczone na Polski Język Migowy. Tłumaczą Elżbieta Resler i Anna Morawska.
Transmisja spotkania
Gościni
Hanna Jankowska – absolwentka orientalistyki i podyplomowych studiów nauk politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała w polskich i arabskich placówkach dyplomatycznych w Trypolisie i Warszawie. Debiutowała jako tłumaczka literacka w 1984 roku przekładem książki Ghady as-Samman „Koszmary Bejrutu”. Od 1995 roku zajmuje się przekładem literackim jako wolny strzelec. Ma w dorobku ponad sto przetłumaczonych książek. Z angielskiego tłumaczy głównie literaturę faktu, eseistykę, reportaże i biografie, z arabskiego współczesną prozę i niekiedy poezję. Członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Z angielskiego tłumaczyła m.in. prace Naomi Klein, Benjamina Barbera, Tony’ego Judta, Alberta Manguela, Anthony’ego Shadida, Michaela Walzera. Reportaż Petera Hesslera „Pogrzebana. Życie, śmierć i rewolucja w Egipcie” w jej przekładzie znalazł się w 2022 r. na krótkiej liście nominowanych do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. W 2024 roku była nominowana do Nagrody Translatorskiej im. Ireny Tuwim. Jest autorką przekładów dzieł takich wybitnych pisarzy i pisarek arabskich, jak Murid al-Barghusi, Iljas Churi, Gamal al-Ghitani, Emil Habibi, Ghada as-Samman, Hanan asz-Szajch, Adania Shibli, Dżuha al-Harisi.. Tłumaczyła też wiersze Mahmuda Darwisza i innych poetów palestyńskich oraz irackiego poety Hatifa Janabiego.
Prowadzący
Marcin Wilk – literaturoznawca, publicysta, autor książek non-fiction, badacz historii współczesnej. Autor popularnych biografii Anny Jantar i Ireny Kwiatkowskiej (wyd. Znak), reportażu historycznego „Pokój z widokiem. Lato 1939” oraz eseju „Lepszy gatunek. Psio-ludzkie historie” (wyd. W.A.B.). Jego najnowsza książka to „Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej” (Znak, 2025). Aktywista książkowy i entuzjasta nowych interpretacji klasycznych dzieł. Ekspert w programach literackich, laureat stypendiów twórczych oraz grantu Narodowego Centrum Nauki. W Instytucie Historii PAN realizuje badania z zakresu historii społecznej.
Więcej o cyklu
„Tłumacz w muzeum” to cykl wydarzeń organizowany przez Muzeum Pana Tadeusza, prowadzony przez Gabinet Literacki im. Tadeusza Różewicza od 2018. W 2024 roku skupiał się na postaci Tadeusza Różewicza ze względu na dziesiątą rocznicę śmierci poety. W nowym cyklu zaś koncentruje się na tłumaczach lektur codziennych, kultury popularnej i tych, którzy kształtowali naszą czytelniczą osobowość. Innymi słowami – chcemy zaprosić osoby tłumaczące książki zbójeckie.
Inspiracją dla tytułu projektu była oczywiście twórczość Adama Mickiewicza, patrona Muzeum Pana Tadeusza. W „Dziadach” części IV Gustaw-Konrad mówi bowiem tak:
„Wszakże lubisz książki świeckie?…
Ach, te to, książki zbójeckie!
Młodości mojej niebo i tortury!
One zwichnęły osadę mych skrzydeł
I wyłamały do góry,
Że już nie mogłem na dół skręcić lotu”.
To więc dzieła, które, czytane przez Gustawa-Konrada w młodości, wpłynęły na jego światopogląd i emocje na tyle, że nadal funkcjonują w nim w wieku dorosłym i sprawczym. W zbiorowej świadomości termin ma bardziej pozytywny wydźwięk niż w dziele Mickiewicza. Odnosi się do tekstów czytanych niekoniecznie w młodości, które poruszyły czytelnika na tyle, że mimo upływu czasu żyją w nim nadal – i często spoglądamy na nie bardziej z nostalgią, wzruszeniem czy wdzięcznością. Bohaterami tej edycji będą więc również ci, bez których dzieł „zbójeckich” by nie było, czyli tłumacze-legendy. „Legendarne” będą tłumaczone przez nich dzieła, ale czasem także ich biografie, ze względu na translatorski dorobek.
W tej edycji będziemy gościć tłumaczy, którzy umilają czas, budują naszą wyobraźnię i przez których nie wykonujemy czasem swoich obowiązków, zatopieni w lekturze. Spotkamy się na przykład z Ingą Sawicką, tłumaczką kryminałów o morderstwach w małych szwedzkich miasteczkach, Jerzym Kochem – przekładającym z języka niderlandzkiego, niemieckiego i afrikaans, Tomaszem Kwietniem – tłumaczem z włoskiego między innymi dzieł Umberta Eco, a także tłumaczami komiksów, a nawet gier.
Spotkania będą odbywać się raz w miesiącu, od marca do listopada na dziedzińcu Muzeum Pana Tadeusza. W ramach tej edycji zaplanowaliśmy ponownie warsztaty – z tłumaczenia poezji oraz prozy, z języków „większych” i jednego „mniejszego”. Dodatkowo wszystkie spotkania będą transmitowane i możliwe do ponownego odtworzenia oraz tłumaczone na Polski Język Migowy.
Patroni medialni
Cykl organizowany we współpracy ze
Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
