Wystawa
„Andrzej Markowski. Opus magnum”
- 2 września 2025–14 września 2025
- otwarta wtorek–niedziela, godz. 10.00–17.00, w czwartki do 19.00
- dziedziniec Muzeum Pana Tadeusza
- wstęp bezpłatny
Zapraszamy do obejrzenia wystawy „Andrzej Markowski. Opus magnum”, która będzie prezentowana w Muzeum Pana Tadeusza od 2 do 14 września 2025 roku.
Wernisaż wystawy odbędzie się 4 września 2025 roku o godzinie 16.00 na dziedzińcu Muzeum Pana Tadeusza (Rynek 6, Wrocław).
Wystawa ukazuje postać i dorobek artystyczny wybitnego dyrygenta, ale także dzieło jego życia, funkcjonujący do dziś festiwal Wratislavia Cantans, którego był twórcą i pierwszym dyrektorem artystycznym.
Ekspozycję pierwotnie zaprezentowano w październiku 2024 roku w Sali Koncertowej Filharmonii Narodowej w 100. rocznicę narodzin Andrzeja Markowskiego.
ANDRZEJ MARKOWSKI (1924–1986)
Twórca i dyrektor artystyczny Wratislavia Cantans (1966–1977). Urodził się 22 sierpnia 1924 roku w Lublinie, zmarł 30 października 1986 roku w Warszawie. W latach 1939–1941 kształcił się w Lublinie (kompozycja) i w 1943–1944 w Warszawie (fortepian). Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim jako żołnierz AK. Po Powstaniu Warszawskim wywieziony do Obozu w Murnau. Po zakończeniu II wojny światowej znalazł się najpierw we Włoszech z Armią Andersa, a następnie w Londynie. W 1946–1947 studiował w Trinity College of Music w Londynie (kompozycję u Aleca Rowleya), w 1947–1955 studiował w PWSM w Warszawie pod kierunkiem Piotra Rytla i Tadeusza Szeligowskiego (kompozycja) oraz Witolda Rowickiego (dyrygentura).
W latach 1955–1959 był dyrygentem Filharmonii Śląskiej w Katowicach, a w 1959–1964 kierownikiem artystycznym i pierwszym dyrygentem orkiestry Filharmonii Krakowskiej.
W 1959 roku utworzył w Krakowie orkiestrę kameralną, a następnie zorganizował cykl koncertów Musica Antiqua et Nova oraz Krakowską Wiosnę Młodych Muzyków, na której dokonał prawykonań wielu utworów, m.in. Krzysztofa Pendereckiego, Grażyny Bacewicz i innych. Z zespołem krakowskim odbył tournée po Włoszech, Belgii i Stanach Zjednoczonych.
Wielki propagator muzyki polskiej w kraju i na świecie. Dyrygował kilkukrotnie w Berlinie, w La Scali w Mediolanie, w Amsterdamie z orkiestrą Concertgebouw, w Brukseli w Palais des Beaux Arts, w Paryżu, Barcelonie, Madrycie, Kolonii, Florencji, Lipsku, Dreźnie, Montreux, Frankfurcie, Teheranie, Bejrucie, Melbourne, Moskwie, Kopenhadze, Oslo, Darmstadcie, Buenos Aires i w Meksyku. Zasłynął jako niezastąpiony odtwórca muzyki dawnej, dyrygując po raz pierwszy w Polsce takie dzieła jak Il Vespro della Beata Vergine i Combatimento di Tancredi e Clorinda Monteverdiego, Pelleas i Melizanda Debussy’ego, czy Mesjasz i Juda Machabeusz Haendla.
W roku 1965 zdecydował się na objęcie stanowiska dyrektora Filharmonii Wrocławskiej i doprowadził do otwarcia jej własnej, nowej siedziby. W roku 1966 powołał do życia festiwal oratoryjno-kantatowy Wratislavia Cantans i pełnił funkcję jego dyrektora artystycznego (1966–1976); kierował równocześnie Festiwalem Polskiej Muzyki Współczesnej we Wrocławiu oraz Festiwalem Muzyki Organowej i Klawesynowej.
W roku 1970 z orkiestrą Filharmonii Narodowej odbył tournée w krajach Dalekiego i Bliskiego Wschodu, a w latach 1971–1977 objął funkcję jej dyrygenta i wicedyrektora artystycznego.
Zasłynął również jako wybitny odtwórca muzyki baroku, jak i muzyki współczesnej. Wielokrotnie dyrygował na Biennale di Venezia i w Perugii podczas festiwalu Sacra Musicale Umbria. Prowadził koncerty ze światowymi sławnymi artystami jak: Artur Rubinstein, Dawid Ojstrach, Isaac Stern, Maurizio Pollini, Henryk Szeryng, Krystian Zimerman, Stefan Askenazy, Julius Katchen czy Vlado Perlemuter.
Muzykę współczesną propagował na estradach polskich i zagranicznych, występując ponad dwadzieścia pięć razy na Festiwalu „Warszawska Jesień” oraz zasiadając w jego komisji repertuarowej (1971–1981). Dokonał tam światowych prawykonań oraz pierwszych wykonań w Polsce utworów m.in. Krzysztofa Pendereckiego, Henryka Mikołaja Góreckiego, Kazimierza Serockiego, Tomasza Sikorskiego, Kazimierza Sikorskiego, Bolesława Szabelskiego, Witolda Szalonka, Pawła Szymańskiego, György’a Ligetiego, Pierre’a Bouleza, Hansa Wernera Henzego, Charlesa Ivesa, Iannisa Xenakisa, Luigiego Nono i Bruno Maderny.
Jako kompozytor zdobył ogromną renomę, pisząc muzykę do ponad trzydziestu pięciu filmów krótko- i długometrażowych, m.in.: do Pokolenia, Popiołów, Przekładańca Andrzeja Wajdy, Pana Wołodyjowskiego Jerzego Hoffmana, czy do eksperymentalnych filmów Andrzeja Munka, Waleriana Borowczyka, Jana Lenicy i Tadeusza Makarczyńskiego. Zainspirował również Andrzeja Wajdę do realizacji filmu Dyrygent. Pisał także muzykę do teatru. W 1965 otrzymał nagrodę II stopnia Ministerstwa Kultury i Sztuki, w 1974 roku nagrodę państwową I stopnia za wybitne kreacje artystyczne na „Warszawskiej Jesieni”, oraz dwukrotnie nagrodę krytyków – statuetkę Orfeusza (1968, 1971).
W roku 1969 i 1971 był laureatem dorocznej nagrody Związku Kompozytorów Polskich, a w 1974 otrzymał nagrodę płytową Grand Prix du Disque Charles Cros we Francji za nagranie utworu Krzysztofa Pendereckiego Jutrznia. Od 1980 był dyrygentem w Groningen w Holandii. W 1982 roku objął kierownictwo artystyczne Filharmonii w Łodzi.
Za redakcję i wybór materiałów do wystawy odpowiadała Pani Marta Kępińska.