Oferta edukacyjna na sezon 2022/2023

Lekcje muzealne online


Informacje
o programie

Zapraszamy do Muzeum Pana Tadeusza na lekcje muzealne online. Oferta skierowana jest do dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych (od pierwszych do ósmych klas), a także do uczniów szkół ponadpodstawowych, szczególnie maturzystów.

Wybrane lekcje muzealne prowadzimy w języku angielskim.

Lekcje muzealne online prowadzone przez specjalnie przeszkolonych edukatorów, wzbogacone o działania interaktywne i dialog.

Uzupełnieniem oferty lekcji muzealnych są filmy edukacyjne, podejmujące tematy związane ze światem przedstawionym „Pana Tadeusza”, a także kontekstami historycznymi epopei oraz najnowszą historią Polski.

Informacje praktyczne

Lekcje muzealne online

  • lekcje odbywają się na platformie Microsoft Teams
  • link do zajęć online zostanie udostępniony po dokonaniu rezerwacji
  • płatności należy dokonać po odbytej lekcji na podstawie otrzymanej faktury przelewowej

Wiek uczestników

  • Dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych

Terminy

  • wtorek–niedziela, 8.30–17.00
    (pierwsza lekcja: 8.30, ostatnia lekcja: 15.30)
  • czas trwania: 45 minut
  • godzinę zajęć możemy dostosować do potrzeb konkretnej grupy (swoją propozycję terminu proszę wpisać w polu „uwagi” w formularzu rezerwacji)  

 

Cena

  • Lekcja online
    100 zł, maksymalna liczba osób w grupie: 30

Rezerwacja

  • Formularz rezerwacji:
    www.bilety.ossolineum.pl
  • Istnieje możliwość przeprowadzenia niektórych lekcji online w języku angielskim, po wcześniejszym ustaleniu

Grupy
integracyjne


Zajęcia dostosowujemy do potrzeb grup integracyjnych. W celu dostosowania zajęć prosimy
o kontakt z koordynatorem Muzeum dostępnego.

Martyna Leszczyńska
martyna.leszczynska@ossolineum.pl | tel. 71 755 06 54

Grupy
od 16 do 30 osób


Grupy od 16 do 30 osób dzielone są na dwie mniejsze, dla których zajęcia prowadzone są równolegle, w tym samym czasie, przez dwóch edukatorów; ze względu na konieczność podziału grup obecność dwóch opiekunów jest obowiązkowa.

Kontakt


W razie jakichkolwiek pytań i wątpliwości prosimy o kontakt.

Dział Edukacji Zakładu Narodowego im. Ossolińskich
edukacja@ossolineum.pl | tel. 71 75 50 652

Tematy lekcji


„Pan Tadeusz” i epoka romantyzmu

1. „Kto ty jesteś? Polak mały. O niepodległości dla najmłodszych

Polska to nasz kraj, nasz dom. Na tym spotkaniu uczestnicy będą mogli lepiej poznać swoją ojczyznę. Dowiedzą się, jak wygląda flaga Polski, jej godło oraz jak brzmi nasz hymn narodowy. Poznają też legendy związane z powstaniem Polski.

Podczas zajęć dzieci:

  • dowiedzą się, jakie są polskie symbole narodowe;
  • posłuchają legend i opowieści związanych z historią Polski;
  • stworzą własną pracę nawiązującą do poznanych symboli narodowych.

podstawa programowa: 
Dziecko wymienia nazwę swojego kraju i jego stolicy, rozpoznaje symbole narodowe (godło, flaga, hymn), nazywa wybrane symbole związane z regionami Polski ukryte w podaniach, przysłowiach, legendach, bajkach, np. o smoku wawelskim, orientuje się, że Polska jest jednym z krajów Unii Europejskiej.

2. Moja kolekcja kilka słów o muzeum

Muzeum to wyjątkowe miejsce pełne cennych przedmiotów i opowieści z przeszłości. Co sprawia, że właśnie te przedmioty uznajemy za cenne? Czym są eksponat i kolekcja? Po co są  muzea? Na tych zajęciach dzieci odpowiedzą na te pytania dzięki kolekcjom zgromadzonym w naszym muzeum.

Podczas zajęć dzieci:

  • dowiedzą się, czym jest muzeum; 
  • dowiedzą się, czym są eksponat muzealny i kolekcja muzealna;
  • dowiedzą się, jak stworzyć własną kolekcję.

podstawa programowa:
Uczeń podejmuje samodzielną aktywność poznawczą, np. oglądanie książek, zagospodarowywanie przestrzeni własnymi pomysłami konstrukcyjnymi, korzystanie z nowoczesnej technologii itd.

3. Drzewo genealogiczne Adama Mickiewicza

Adam Mickiewicz jest jedną z najważniejszych postaci polskiej literatury. Jest znany przede wszystkim jako pisarz, twórca epopei „Pan Tadeusz”, której rękopis jest prezentowany w muzeum. W trakcie spotkania dzieci dowiedzą się, gdzie i kiedy urodził się mały Adaś, kim byli jego rodzice, czy miał rodzeństwo, z kim założył rodzinę, ile miał dzieci.

Podczas zajęć dzieci:

  • poznają pojęcia związane ze stopniem pokrewieństwa poszczególnych członków rodziny;
  • posłuchają opowieści o Adamie Mickiewiczu, ze szczególnym uwzględnieniem jego życia rodzinnego;
  • na podstawie opowieści dzieci wspólnie wykonają drzewo genealogiczne Adama Mickiewicza.  

podstawa programowa:
Dziecko poznaje pojęcie drzewa genealogicznego oraz określenia członków rodziny, stopnie pokrewieństwa. Na podstawie zdobytej wiedzy tworzy drzewo genealogiczne.

4. Dzieło sztuki – iluminacja książek

Istotną część ekspozycji Muzeum Pana Tadeusza stanowią książki. Najważniejszym eksponatem jest znajdujący się na wystawie stałej rękopis „Pana Tadeusza”. W jego sąsiedztwie znajduje się sala Biblioteka. Podczas zajęć dzieci dowiedzą się czym jest rękopis i jak różni się od książki drukowanej. Zobaczą narzędzia i materiały, które służyły niegdyś do tworzenia książek oraz zobaczą przykłady książek, których wnętrze stanowią nie tylko zapisane treści, ale i liczne zdobienia.

Podczas zajęć dzieci:

  • poznają podstawowe pojęcia związane z budową książki;
  • dowiedzą się jak powstaje książka;
  • poznają zawody związane z procesem powstawania i sprzedaży książek;
  • poznają miejsca, w których możliwy jest kontakt z książką.

podstawa programowa:
Dzieci poznają proces powstawania książek oraz znaczenia podstawowych pojęć: okładka książki, grzbiet, strona, autor, tytuł. Dowiadują się jakie są etapy powstawania książki oraz zawody związane z jej tworzeniem (autor, poeta, pisarz, ilustrator, redaktor, introligator, drukarz). Poznają charakter miejsc związanych z książką (biblioteka, czytelnia, księgarnia, antykwariat).

5. Przy dworskim stole

Akcja „Pana Tadeusza” rozgrywa się w Soplicowie, wiejskiej siedzibie szlacheckiej. Świat fauny i flory idealnie współgra z życiem, jakie toczą mieszkańcy dworu. Podczas zajęć dzieci zobaczą jak wyglądał staropolski dwór i jak ubierała się szlachta. Dowiedzą się w jaki sposób zdobywano pożywienie, co jedzono i jak wyglądała niegdyś zastawa stołowa.

Podczas zajęć dzieci:

  • poznają nazwy elementów zastawy stołowej;
  • dowiedzą się, jak wyglądała zastawa stołowe we dworze;
  • nauczą się samodzielnie przygotowywać naczynia do posiłku.

podstawa programowa:
Dzieci poznają nazwy poszczególnych elementów zastawy stołowej. Uczą się porządkowania obiektów w trakcie zabawy według przyjętego kryterium (wielkość, kształt, przeznaczenie).

Przedszkola

1. Polskie obyczaje i tradycje w „Panu Tadeuszu”

W rozwoju społecznym bardzo ważne jest kształtowanie postawy poszanowania zwyczajów i tradycji własnego narodu. W Panu Tadeuszu z wielką dokładnością zostały opisane dawne  obyczaje. W trakcie zajęć będziemy podziwiać szlacheckie stroje i gościnność, porozmawiamy o tym, jak uczono młodych grzeczności, przyjrzymy się polowaniom i grzybobraniu. Nie zabraknie też czasu na twórczą zabawę.

Podczas zajęć uczniowie:

  • dowiedzą się, jak ubierali się polski szlachcic i szlachcianka;
  • zapoznają się z zasadami gościnności i dobrego wychowania obowiązującymi w dawnej Polsce;
  • poznają najważniejsze zwyczaje związane z polowaniem, np. granie na rogu;
  • dowiedzą się, jaką rangę miało grzybobranie;
  • rozwiążą ciekawe zagadki.

podstawa programowa:
Uczeń wyjaśnia znaczenie wybranych zwyczajów i tradycji polskich, osiąga umiejętność rozumienia kultury materialnej i duchowej oraz pojęć i symboli z nimi związanych, takich jak: naród czy ojczyzna.

2. Soplicowo i jego zwierzyniec

Co to jest matecznik? Do czego służył róg bawoli? Czym jest obrok? Zajęcia rozbudzają ciekawość poznawczą uczniów poprzez wprowadzenie w bogaty i barwny świat zwierząt przedstawiony w „Panu Tadeuszu”. Przyjrzymy się zwierzętom mieszkającym w Soplicowie oraz wytropimy dziką zwierzynę skrywającą się w pobliskiej, pełnej tajemnic puszczy. Podczas zabawy  z zagadkami poczujemy klimat Soplicowa. 

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają zwierzęta domowe;
  • poznają zwierzęta dzikie i łowne;
  • dowiedzą się o staropolskich zwyczajach związanych z polowaniem;
  • rozwiążą ciekawe zagadki.

podstawa programowa:
Uczeń rozpoznaje popularne gatunki zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, a także gatunki objęte ochroną; uczy się umiejętności obserwacji zjawisk przyrodniczych.

3. Z wizytą w Soplicowie

Czy wiecie, jakie rośliny mogły rosnąć w przydomowym ogródku Zosi? Kto „zasiadał” w orkiestrze w czasie wieczornego koncertu? Przenieśmy się do Soplicowa, aby poznać okolicę dworu szlacheckiego, w którym rozgrywała się akcja „Pana Tadeusza”. W czasie naszej wycieczki przyjrzymy się planom sporządzonym na podstawie opisu okolicy i zobaczymy, jak różni artyści wyobrażali sobie soplicowski krajobraz.

Podczas zajęć uczniowie:

  • zobaczą plan Soplicowa z kolekcji Ossolineum;
  • poznają rośliny i zwierzęta występujące w Panu Tadeuszu;
  • wyobrażą sobie dźwięki łąk, pól i puszczy;
  • rozwiążą ciekawe zagadki.

podstawa programowa
Uczeń czyta proste plany, wskazuje kierunki główne na mapie; rozpoznaje w swoim otoczeniu popularne gatunki roślin i zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, a także gatunki objęte ochroną.

Uczniowie klas I–III szkół podstawowych

1. „I dumał, myślił o swojej krainie…” – historia powstania „Pana Tadeusza” i losy rękopisu

Spotkanie jest przede wszystkim opowieścią o okolicznościach powstania polskiej epopei narodowej oraz o niezwykłych dziejach jej rękopisu, który ostatecznie znalazł się we Wrocławiu, w zbiorach Ossolineum. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają genezę „Pana Tadeusza”;
  • usłyszą ciekawe fakty związane z jego pisaniem, pierwszym wydaniem oraz losami rękopisu;
  • zobaczą, jaki charakter pisma miał Adam Mickiewicz;
  • sprawdzą, czy tekst Inwokacji jest taki sam w rękopisie i w drukowanym wydaniu.

podstawa programowa:

Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces. Uczeń wykorzystuje w interpretacji tekstów doświadczenia własne oraz elementy wiedzy o kulturze; fragmenty „Pana Tadeusza” jako lektura obowiązkowa.

2. W soplicowskim dworze świat kultury szlacheckiej utrwalony w „Panu Tadeuszu”

Soplicowski dwór znajduje się z dala od wielkich miast, otoczony jest polami i lasami, z dobrodziejstw których korzystają zarówno mieszkańcy, jak i ich goście. Adam Mickiewicz uwiecznił w „Panu Tadeuszu wiele dawnych zwyczajów związanych z tą bliskością człowieka i natury – to one staną się głównym tematem opowieści o tradycjach szlacheckich.

Spotkanie, które stanie się pomocą w samodzielnej lekturze „Pana Tadeusza”, dzięki omówieniu miejsca akcji, specyfiki szlachty jako warstwy społecznej dominującej w czasach I Rzeczypospolitej i jako bohatera zbiorowego utworu literackiego. Wyjaśnienie nazw niektórych przedmiotów, tytułów urzędowych czy czynności, które, obecnie nieużywane, sprawiają problemy podczas lektury utworu.  

Podczas zajęć uczniowie:

  • usłyszą o wybranych tradycjach kultywowanych w soplicowskim dworze;
  • poznają bliżej zwyczaje związane z grzybobraniem i polowaniem;
  • dowiedzą się, kim był Wojski;
  • obejrzą różne ilustracje „Koncertu Wojskiego na rogu” oraz sceny grzybobrania;
  • zastanowią się nad trwałością tradycji, ale i jej przemianami oraz współczesnym obliczem.

podstawa programowa:
Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces. Uczeń wykorzystuje w interpretacji tekstów doświadczenia własne oraz elementy wiedzy o kulturze; fragmenty „Pana Tadeusza” jako lektura obowiązkowa (w tym: opisy, zwyczaje i obyczaje, polowanie i koncert Wojskiego).

Uczniowie klas IV–VI szkół podstawowych

1. „I dumał, myślił o swojej krainie…” historia powstania „Pana Tadeusza” i losy rękopisu

Spotkanie jest przede wszystkim opowieścią o okolicznościach powstania polskiej epopei narodowej oraz o niezwykłych dziejach jej rękopisu, który ostatecznie znalazł się we Wrocławiu, w zbiorach Ossolineum. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają genezę „Pana Tadeusza”;
  • usłyszą ciekawe fakty związane z jego pisaniem, pierwszym wydaniem oraz losami rękopisu;
  • zobaczą, jaki charakter pisma miał Adam Mickiewicz;
  • sprawdzą, czy tekst Inwokacji jest taki sam w rękopisie i w drukowanym wydaniu.

podstawa programowa:
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, historyczno-literacki, kulturowy, filozoficzny, społeczny. „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa.

2. W soplicowskim dworze – świat kultury szlacheckiej utrwalony w „Panu Tadeuszu”

Spotkanie, które stanie się pomocą w samodzielnej lekturze „Pana Tadeusza”, dzięki omówieniu miejsca akcji, specyfiki szlachty jako warstwy społecznej dominującej w czasach I Rzeczypospolitej i jako bohatera zbiorowego utworu literackiego. Wyjaśnienie nazw niektórych przedmiotów, tytułów urzędowych czy czynności, które, obecnie nieużywane, sprawiają problemy podczas lektury utworu. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają obyczaje i zwyczaje szlacheckie utrwalone w „Panu Tadeuszu”;
  • dowiedzą się, dlaczego Polskę nazywano Rzeczpospolitą Szlachecką; 
  • przyjrzą się wybranym elementom świata przedstawionego w utworze (m.in. karabela, zegar szafowy, tabakiera, pas kontuszowy), wykorzystując do tego zabytkowe ilustracje i obiekty muzealne ze zbiorów Ossolineum;
  • usłyszą ciekawostki związane z kulturą szlachecką. 

podstawa programowa:
Uczeń wykorzystuje w interpretacji tekstów doświadczenia własne oraz elementy wiedzy o kulturze; fragmenty „Pana Tadeusza” jako lektura obowiązkowa (w tym: opisy, zwyczaje i obyczaje, polowanie i koncert Wojskiego).

3. Jacek Soplica – Ksiądz Robak: dwa wymiary jednej biografii

Kiedy Jacek Soplica na łożu śmierci wyjawia Gerwazemu swoją prawdziwą tożsamość jest zupełnie innym człowiekiem niż w dniu zabicia Stolnika Horeszki. Podczas zajęć uczniowie przypomną sobie, w jaki sposób doszło do metamorfozy postaci oraz przeanalizują na jego przykładzie cechy mickiewiczowskiego bohatera romantycznego.  

Podczas zajęć uczniowie: 

  • przypomną sobie szczegóły biografii Jacka Soplicy;
  • utrwalą wydarzenia historyczne stanowiące tło fabuły „Pana Tadeusza";
  • przeanalizują elementy ideologii sarmatyzmu, które zaważyły na losach Jacka Soplicy;
  • poznają ciekawostki związane z domniemanymi pierwowzorami postaci wykreowanych przez poetę.

podstawa programowa: 
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych związane z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi i dokonuje ich hierarchizacji. Wykorzystuje w interpretacji tekstów literackich elementy wiedzy o historii i kulturze. „Pan Tadeusz” jako lektura obowiązkowa. 

4. Zaczytany latarnik o poruszającej sile „Pana Tadeusza” 

Przedstawienie okoliczności, w jakich Henryk Sienkiewicz napisał nowelę „Latarnik” oraz omówienie wzrostu znaczenia „Pana Tadeusza” jako książki, której wartości początkowo nie doceniono, a która z czasem stała się jedną z najważniejszych pozycji polskiej literatury.  

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają genezę „Latarnika”; 
  • dowiedzą się, jakie znaczenie miała lektura „Pana Tadeusza” w czasach zaborów;
  • zobaczą autografy literackie ze zbiorów Ossolineum;
  • zastanowią się nad znaczeniem tęsknoty jako motywu literackiego.

podstawa programowa:
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, historyczno-literacki, kulturowy, filozoficzny, społeczny. „Latarnik” autorstwa Henryka Sienkiewicza jako lektura obowiązkowa. 

Uczniowie klas VII–VIII szkół podstawowych

1. „I dumał, myślił o swojej krainie…” – historia powstania „Pana Tadeusza” i losy rękopisu

Spotkanie jest przede wszystkim opowieścią o okolicznościach powstania polskiej epopei narodowej oraz o niezwykłych dziejach jej rękopisu, który ostatecznie znalazł się we Wrocławiu, w zbiorach Ossolineum. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają genezę „Pana Tadeusza”;
  • usłyszą ciekawe fakty związane z jego pisaniem, pierwszym wydaniem oraz losami rękopisu;
  • zobaczą, jaki charakter pisma miał Adam Mickiewicz;
  • sprawdzą, czy tekst Inwokacji jest taki sam w rękopisie i w drukowanym wydaniu.

podstawa programowa: Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces. Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie kontekst historyczno-literacki, historyczny, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, mitologiczny, biblijny, egzystencjalny. W interpretacji utworów literackich odwołuje się do tekstów poznanych w szkole podstawowej, w tym: „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

2. W soplicowskim dworze – świat kultury szlacheckiej utrwalony w „Panu Tadeuszu”

Spotkanie, które stanie się pomocą w powtórzeniu treści „Pana Tadeusza”, ze szczególnym uwzględnieniem świata przedstawionego, omówieniu miejsca akcji, specyfiki szlachty jako warstwy społecznej dominującej w czasach I Rzeczypospolitej i jako bohatera zbiorowego utworu literackiego.

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają obyczaje i zwyczaje szlacheckie utrwalone w „Panu Tadeuszu”;
  • dowiedzą się, dlaczego Polskę nazywano Rzeczpospolitą Szlachecką; 
  • przyjrzą się wybranym elementom świata przedstawionego w utworze (m.in. karabela, zegar szafowy, tabakiera, pas kontuszowy), wykorzystując do tego zabytkowe ilustracje i obiekty muzealne ze zbiorów Ossolineum;
  • usłyszą ciekawostki związane z kulturą szlachecką. 

podstawa programowa:
Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces. Uczeń rozpoznaje obecne w utworach literackich wartości uniwersalne i narodowe; określa ich rolę i związek z problematyką utworu oraz znaczenie dla budowania własnego systemu wartości. W interpretacji utworów literackich odwołuje się do tekstów poznanych w szkole podstawowej, w tym: „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

3. Jacek Soplica – Ksiądz Robak: dwa wymiary jednej biografii

Kiedy Jacek Soplica na łożu śmierci wyjawia Gerwazemu swoją prawdziwą tożsamość jest zupełnie innym człowiekiem niż w dniu zabicia Stolnika Horeszki. Podczas zajęć uczniowie będą mieli okazję przypomnieć sobie, w jaki sposób doszło do tej metamorfozy postaci oraz przeanalizować na jego przykładzie cechy mickiewiczowskiego bohatera romantycznego. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • przypomną sobie szczegóły biografii Jacka Soplicy;
  • utrwalą wydarzenia historyczne stanowiące tło fabuły „Pana Tadeusza";
  • przeanalizują elementy ideologii sarmatyzmu, które zaważyły na losach Jacka Soplicy;
  • poznają ciekawostki związane z domniemanymi pierwowzorami postaci wykreowanych przez poetę.

podstawa programowa:
Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces. Uczeń rozpoznaje obecne w utworach literackich wartości uniwersalne i narodowe. Określa ich rolę i związek z problematyką utworu oraz znaczenie dla budowania własnego systemu wartości. W interpretacji utworów literackich odwołuje się do tekstów poznanych w szkole podstawowej, w tym: „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

Uczniowie szkół ponadpodstawowych

 

 


Najnowsza historia Polski

1. Czarna Wołga, czyli jak powstają „fake newsy”

Jednym z najważniejszych zagrożeń dzisiejszego świata są wprowadzające dezinformację „fake newsy”. Manipulowanie informacjami nie jest jednak wyłącznie problemem współczesności – było wykorzystywane także wcześniej. Jak się bronić przed dezinformacją? Podczas zajęć uczniowie poznają oblicza propagandy w XX wieku: od poprawiającej morale do siejącej wrogość. Samodzielnie przeanalizują różne komunikaty i nauczą się, jak nie stać się marionetką w czyichś rękach.

Podczas zajęć uczniowie:

  • odczytają przekaz polskich ulotek konspiracyjnych z okresu II wojny światowej oraz plakatów propagandowych z PRL;
  • dowiedzą się, jak powstają i rozprzestrzeniają się „fake newsy”;
  • nauczą się, jak sprawdzić, czy informacje są prawdziwe.

podstawa programowa:
uczeń ma świadomość obecności nieprawdziwych informacji, np. w przestrzeni wirtualnej, publicznej; sprawdza informacje, zadając pytania nauczycielowi, rodzicom; stosuje zasady bezpieczeństwa podczas korzystania z urządzeń cyfrowych.

Uczniowie klas I–III szkół podstawowych

1. Czarna Wołga, czyli jak powstają „fake newsy”

Jednym z najważniejszych zagrożeń dzisiejszego świata są wprowadzające dezinformację „fake newsy”. Manipulowanie informacjami nie jest jednak wyłącznie problemem współczesności – było wykorzystywane także wcześniej. Jak się bronić przed dezinformacją? Podczas zajęć uczniowie poznają oblicza propagandy w XX wieku: od poprawiającej morale do siejącej wrogość. Samodzielnie przeanalizują różne komunikaty i nauczą się, jak nie stać się marionetką w czyichś rękach.

Podczas zajęć uczniowie:

  • odczytają przekaz polskich ulotek konspiracyjnych z okresu II wojny światowej oraz plakatów propagandowych z PRL;
  • dowiedzą się, jak powstają i rozprzestrzeniają się „fake newsy”;
  • nauczą się, jak sprawdzić, czy informacje są prawdziwe.

podstawa programowa:
uczeń identyfikuje tekst jako komunikat; rozróżnia typy komunikatu: informacyjny, literacki, reklamowy, ikoniczny; rozwija umiejętność krytycznej oceny pozyskanych informacji.

Uczniowie klas IV–VI szkół podstawowych

1. Czarna Wołga, czyli jak powstają „fake newsy”

Jednym z najważniejszych zagrożeń dzisiejszego świata są wprowadzające dezinformację „fake newsy”. Manipulowanie informacjami nie jest jednak wyłącznie problemem współczesności – było wykorzystywane także wcześniej. Jak się bronić przed dezinformacją? Podczas zajęć uczniowie poznają oblicza propagandy w XX wieku: od poprawiającej morale do siejącej wrogość. Samodzielnie przeanalizują różne komunikaty i nauczą się, jak nie stać się marionetką w czyichś rękach.

Podczas zajęć uczniowie:

  • odczytają przekaz polskich ulotek konspiracyjnych z okresu II wojny światowej oraz plakatów propagandowych z PRL;
  • dowiedzą się, jak powstają i rozprzestrzeniają się „fake newsy”;
  • nauczą się, jak sprawdzić, czy informacje są prawdziwe.

podstawa programowa:
uczeń znajduje w mediach wiadomości na wskazany temat; odróżnia informacje o faktach od komentarzy i opinii; wyjaśnia, na czym powinna polegać rzetelność dziennikarzy; przedstawia funkcje reklamy i krytycznie analizuje wybrany przekaz reklamowy.

2. Radio Wolna Europa. Głos Wolnej Polski

Brak wolności słowa i swobód obywatelskich to była codzienność obywateli powojennej, komunistycznej Polski. Prawdziwych wiadomości można było jednak wysłuchać w Radiu Wolna Europa. Jego charyzmatyczny dyrektor, Jan Nowak-Jeziorański, wywierał realny wpływ na władze komunistyczne. W jaki sposób zdobywał informacje o wewnętrznych sprawach PRL? Dlaczego, by ominąć cenzurę, konieczne było wysyłanie zza żelaznej kurtyny ulotek… balonami? Historia RWE będzie punktem wyjścia do rozmowy o współczesnych mediach i ich funkcjonowaniu.

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają historię i znaczenie Radia Wolna Europa;
  • dowiedzą się, w jaki sposób ograniczano wolność obywateli w PRL;
  • porozmawiają o tym, dlaczego media nazywa się czwartą władzą.

podstawa programowa: 
uczeń omawia funkcje i wyjaśnia znaczenie środków masowego przekazu w życiu obywateli; wyjaśnia znaczenie środków masowego przekazu dla wolności słowa; odróżnia informacje o faktach od komentarzy i opinii; wyjaśnia, na czym powinna polegać rzetelność dziennikarzy.

3. „Nie będziemy bierni. Polskie Państwo Podziemne

Jak naprawdę działało Polskie Państwo Podziemne? W jaki sposób odbywała się współpraca pomiędzy władzami w Warszawie a rządem emigracyjnym w Londynie? Podczas zajęć uczniowie poznają tajne struktury państwa polskiego i główne kierunki działań konspiracyjnych. Dowiedzą się także, czym była Żegota i jakie były postawy Polaków wobec Holokaustu. Wszystko to pokazane zostanie przez pryzmat sensacyjnych przygód żołnierzy Armii Krajowej: członka Żegoty Władysława Bartoszewskiego i kuriera Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają różne aspekty działalności tajnych struktur państwa polskiego podczas II wojny światowej;
  • zobaczą unikalne dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego, w tym dotyczące udzielania pomocy Żydom przez Polaków, pochodzące ze zbiorów Ossolineum;
  • odkryją sensacyjną, wojenną biografię słynnego „Kuriera z Warszawy”.

podstawa programowa:
uczeń charakteryzuje polityczną i militarną działalność polskiego państwa podziemnego, w tym formy oporu wobec okupantów.

4. „A mury runą”. O obywatelskim nieposłuszeństwie w PRL

Kim był „dobry obywatel” dla władz PRL? Jak postrzeganie cnót obywatelskich zmieniło się od tamtego czasu? Mieszkańcy PRL wiele razy nie zgadzali się ze sposobem rządzenia państwem proponowanym przez władze. Przez Polskę przetaczały się strajki, które w efekcie doprowadziły do powstania zorganizowanej opozycji w kraju. Tak narodził się Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. Wpływ „Solidarności” na upadek komunizmu w Polsce stanie się punktem wyjścia do dyskusji o znaczeniu aktywności społecznej w życiu publicznym również współcześnie.

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają genezę powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” oraz historię jego działalności;
  • zobaczą druki ulotne, plakaty oraz przypinki wydawane przez „Solidarność”;
  • wezmą udział w dyskusji o tym, czym jest społeczeństwo obywatelskie.

podstawa programowa:
Uczeń opisuje narodziny i działania opozycji politycznej w latach 1976–1980; charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność”; wyjaśnia znaczenie aktywności obywatelskiej; wykazuje, odwołując się do działań wybitnych Polaków, znaczenie ich urzeczywistnienia dla pożytku publicznego.

Uczniowie klas VII–VIII szkół podstawowych

1. Czarna Wołga, czyli jak powstają „fake newsy”

Jednym z najważniejszych zagrożeń dzisiejszego świata są wprowadzające dezinformację „fake newsy”. Manipulowanie informacjami nie jest jednak wyłącznie problemem współczesności – było wykorzystywane także wcześniej. Jak się bronić przed dezinformacją? Podczas zajęć uczniowie poznają oblicza propagandy w XX wieku: od poprawiającej morale do siejącej wrogość. Samodzielnie przeanalizują różne komunikaty i nauczą się, jak nie stać się marionetką w czyichś rękach.

Podczas zajęć uczniowie:

  • odczytają przekaz polskich ulotek konspiracyjnych z okresu II wojny światowej oraz plakatów propagandowych z PRL;
  • dowiedzą się, jak powstają i rozprzestrzeniają się „fake newsy”;
  • nauczą się, jak sprawdzić, czy informacje są prawdziwe.

podstawa programowa:
uczeń krytycznie analizuje przekazy medialne i porównuje przekazy różnych mediów dotyczące tych samych wydarzeń czy procesów; formułuje własną opinię w oparciu o poznane fakty; rozpoznaje przejawy nieetycznych zachowań dziennikarzy.

2. Radio Wolna Europa. Głos Wolnej Polski

Brak wolności słowa i swobód obywatelskich – to była codzienność obywateli powojennej, komunistycznej Polski. Prawdziwych wiadomości można było jednak wysłuchać w Radiu Wolna Europa. Jego charyzmatyczny dyrektor, Jan Nowak-Jeziorański, wywierał realny wpływ na władze komunistyczne. W jaki sposób zdobywał informacje o wewnętrznych sprawach PRL? Dlaczego, by ominąć cenzurę, konieczne było wysyłanie zza „żelaznej kurtyny” ulotek… balonami? Historia RWE będzie punktem wyjścia do rozmowy o współczesnych mediach i ich funkcjonowaniu.

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają historię i znaczenie Radia Wolna Europa;
  • dowiedzą się, w jaki sposób ograniczano wolność obywateli w PRL;
  • porozmawiają o tym, dlaczego media nazywa się „czwartą władzą”.

podstawa programowa:
uczeń krytycznie analizuje przekazy medialne i porównuje przekazy różnych mediów dotyczące tych samych wydarzeń czy procesów; formułuje własną opinię w oparciu o poznane fakty; rozpoznaje przejawy nieetycznych zachowań dziennikarzy.

3. „Nie będziemy bierni. Polskie Państwo Podziemne

Jak naprawdę działało Polskie Państwo Podziemne? W jaki sposób odbywała się współpraca pomiędzy władzami w Warszawie a rządem emigracyjnym w Londynie? Podczas zajęć uczniowie poznają tajne struktury państwa polskiego i główne kierunki działań konspiracyjnych. Dowiedzą się także, czym była Żegota i jakie były postawy Polaków wobec Holokaustu. Wszystko to pokazane zostanie przez pryzmat sensacyjnych przygód żołnierzy Armii Krajowej: członka Żegoty Władysława Bartoszewskiego i kuriera Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają różne aspekty działalności tajnych struktur państwa polskiego podczas II wojny światowej;
  • zobaczą unikalne dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego, w tym dotyczące udzielania pomocy Żydom przez Polaków, pochodzące ze zbiorów Ossolineum;
  • odkryją sensacyjną, wojenną biografię słynnego „Kuriera z Warszawy”.

podstawa programowa:
uczeń charakteryzuje organizację i cele Polskiego Państwa Podziemnego; charakteryzuje polityczną i militarną działalność Armii Krajowej; wskazuje różne formy oporu wobec okupantów.

4. „A mury runą”. O obywatelskim nieposłuszeństwie w PRL

Kim był „dobry obywatel” dla władz PRL? Jak postrzeganie cnót obywatelskich zmieniło się od tamtego czasu? Mieszkańcy PRL wiele razy nie zgadzali się ze sposobem rządzenia państwem proponowanym przez władze. Przez Polskę przetaczały się strajki, które w efekcie doprowadziły do powstania zorganizowanej opozycji w kraju. Tak narodził się Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. Wpływ „Solidarności” na upadek komunizmu w Polsce stanie się punktem wyjścia do dyskusji o znaczeniu aktywności społecznej w życiu publicznym również współcześnie.

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają genezę powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” oraz historię jego działalności;
  • zobaczą druki ulotne, plakaty oraz przypinki wydawane przez „Solidarność”;
  • wezmą udział w dyskusji o tym, czym jest społeczeństwo obywatelskie.

podstawa programowa:
uczeń charakteryzuje i ocenia działalność opozycji politycznej w latach 1976–1980; charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność” i ocenia jego wpływ na przemiany społeczno-polityczne w Polsce i w Europie.

5. Obudzić się w stanie wojennym. Śladami profesora Andrewsa bohatera opowiadania Olgi Tokarczuk

Wprowadzenie stanu wojennego w PRL ograniczało jeszcze bardziej swobodę życia w kraju, w którym od czasów II wojny światowej i tak panował opresyjny względem społeczeństwa system totalitarny. 13 grudnia 1981 r. z pewnością pamiętają dziadkowie dzisiejszych uczniów – komunikat o stanie wojennym nadawany w radiu i telewizji wzbudził wtedy w wielu Polakach poczucie grozy i niepewności. Podczas zajęć punktem wyjścia do rozmowy o tym szczególnym momencie w historii będzie opowiadanie pt. „Profesor Andrews w Warszawie” autorstwa Olgi Tokarczuk, w którym psycholog z Londynu, czyli osoba spoza systemu komunistycznego, doświadcza rzeczywistości stanu wojennego.

Podczas zajęć uczniowie:

  • poznają realia życia w PRL ze szczególnym uwzględnieniem okresu stanu wojennego;
  • zobaczą fotografie dokumentujące stan wojenny pochodzące ze zbiorów Ossolineum;
  • zastanowią się nad znaczeniem labiryntu jako motywu literackiego.

podstawa programowa:
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, kulturowy, społeczny; interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego. „Profesor Andrews w Warszawie” z tomu „Gra na wielu bębenkach” autorstwa Olgi Tokarczuk jako lektura obowiązkowa.

Uczniowie szkół ponadpodstawowych

 

 


Lekcje o Tadeuszu Różewiczu

1. Różewicz we Wrocławiu. Śladami poety

Lekcja jest spotkaniem z Tadeuszem Różewiczem, od 1968 Wrocławianinem. Podążając śladami wybitnego poety w stolicy Dolnego Śląska zobaczymy miejsca, z którymi był związany, które lubił odwiedzać, i które były dla niego twórczą inspiracją. Poznamy, czym zaowocowały wrocławskie spacery i znajomości artysty. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • zapoznają się z postacią Tadeusza Różewicza;
  • dowiedzą się ciekawych faktów związanych z miejscami zamieszkania poety we Wrocławiu;
  • poznają jego wrocławskich przyjaciół i odkryją ulubione trasy spacerowe; 
  • zdobędą wiedzę na temat twórczości poety w okresie wrocławskim. 

podstawa programowa: 
Uczeń poznaje kulturę własnego regionu, rozwija zainteresowania humanistyczne.  Zaznajamia się z utworami literatury współczesnej, wchodzącymi w skład polskiego, europejskiego i światowego dziedzictwa.

Uczniowie klas IV–VI szkół podstawowych

1. Różewicz we Wrocławiu. Śladami poety

Lekcja jest spotkaniem z Tadeuszem Różewiczem, od 1968 Wrocławianinem. Podążając śladami wybitnego poety w stolicy Dolnego Śląska zobaczymy miejsca, z którymi był związany, które lubił odwiedzać, i które były dla niego twórczą inspiracją. Poznamy, czym zaowocowały wrocławskie spacery i znajomości artysty. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • zapoznają się z postacią Tadeusza Różewicza;
  • dowiedzą się ciekawych faktów związanych z miejscami zamieszkania poety we Wrocławiu;
  • poznają jego wrocławskich przyjaciół i odkryją ulubione trasy spacerowe; 
  • zdobędą wiedzę na temat twórczości poety w okresie wrocławskim. 

podstawa programowa: 
Uczeń poznaje kulturę własnego regionu, rozwija zainteresowania humanistyczne.  Zaznajamia się z utworami literatury współczesnej, wchodzącymi w skład polskiego, europejskiego i światowego dziedzictwa.

2. „Przyszli żeby zobaczyć poetę”. Różewicz w zbiorach Ossolineum

Podczas lekcji uczniowie poznają Tadeusza Różewicza i jego dzieła na podstawie znajdującej się w Ossolineum spuścizny poety oraz materiałów z nim związanych. Dowiedzą się, jakie czynniki kształtowały jego postawę twórczą, a także o tym, że był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają Tadeusza Różewicza – przedstawiciela pokolenia Kolumbów;
  • zobaczą wybrane rękopisy utworów poety, m.in. „Kartoteki”;
  • odkryją, czym jest poetycki proces twórczy; 
  • dowiedzą się o inscenizacjach teatralnych i operowych sztuk Różewicza. 

podstawa programowa: 

Uczeń zaznajamia się z utworami literatury współczesnej, wchodzącymi w skład polskiego, europejskiego i światowego dziedzictwa, dostrzega rolę czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na literaturę, rozwija zainteresowania humanistyczne. 

Uczniowie klas VII–VIII szkół podstawowych

1. Różewicz we Wrocławiu. Śladami poety

Lekcja jest spotkaniem z Tadeuszem Różewiczem, od 1968 Wrocławianinem. Podążając śladami wybitnego poety w stolicy Dolnego Śląska zobaczymy miejsca, z którymi był związany, które lubił odwiedzać, i które były dla niego twórczą inspiracją. Poznamy, czym zaowocowały wrocławskie spacery i znajomości artysty. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • zapoznają się z postacią Tadeusza Różewicza;
  • dowiedzą się ciekawych faktów związanych z miejscami zamieszkania poety we Wrocławiu;
  • poznają jego wrocławskich przyjaciół i odkryją ulubione trasy spacerowe; 
  • zdobędą wiedzę na temat twórczości poety w okresie wrocławskim. 

podstawa programowa: 
Uczeń poznaje kulturę własnego regionu, rozwija zainteresowania humanistyczne.  Zaznajamia się z utworami literatury współczesnej, wchodzącymi w skład polskiego, europejskiego i światowego dziedzictwa.

2. „Przyszli żeby zobaczyć poetę”. Różewicz w zbiorach Ossolineum

Podczas lekcji uczniowie poznają Tadeusza Różewicza i jego dzieła na podstawie znajdującej się w Ossolineum spuścizny poety oraz materiałów z nim związanych. Dowiedzą się, jakie czynniki kształtowały jego postawę twórczą, a także o tym, że był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. 

Podczas zajęć uczniowie: 

  • poznają Tadeusza Różewicza – przedstawiciela pokolenia Kolumbów;
  • zobaczą wybrane rękopisy utworów poety, m.in. „Kartoteki”;
  • odkryją, czym jest poetycki proces twórczy; 
  • dowiedzą się o inscenizacjach teatralnych i operowych sztuk Różewicza. 

podstawa programowa: 

Uczeń zaznajamia się z utworami literatury współczesnej, wchodzącymi w skład polskiego, europejskiego i światowego dziedzictwa, dostrzega rolę czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na literaturę, rozwija zainteresowania humanistyczne. 

Uczniowie szkół ponadpodstawowych

*Określone w publikacji cele pochodzą z podstawy programowej wydanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. 

 

Dział Edukacji Zakładu Narodowego im. Ossolińskich

Magdalena Musiał – kierownik Działu Edukacji, historyk sztuki i edukatorka muzealna. Autorka sześciu przewodników dla dzieci po muzealnych wystawach. Z Muzeum Pana Tadeusza związana od początku jego powstania.

tel. 71 755 50 660
magdalena.musial@ossolineum.pl

 

Agnieszka Hajduk-Undro – historyk sztuki i edukatorka muzealna. Zajmuje się koordynacją i prowadzeniem warsztatów artystycznych, cykli zajęciowych dla rodzin z dziećmi oraz lekcji muzealnych, również w formie online. Współtworzyła i współprowadziła takie zajęcia jak „Na tropie soplicowskiej przyrody”, czy „Wakacyjne Muzeum Pod Złotym Słońcem”. Koordynatorka „Rodzinnych Poranków Muzycznych”. Obecnie prowadzi autorski cykl warsztatów „Zagadki tajemniczej szkatuły”.

tel. 71 75 50 652
agnieszka.hajduk@ossolineum.pl

Kinga Łaska – artysta plastyk i edukatorka muzealna. Odpowiada za zajęcia inspirujące do twórczego działania, w tym „Sobotnie warsztaty rodzinne” przybliżające tajniki różnych technik artystycznych oraz warsztaty fotograficzne dla dorosłych. To z jej inicjatywy w ofercie pojawiły się artystyczne warsztaty dla szkół i przedszkoli. Zajmuje się również Muzeum dostępnym.

kinga.laska@ossolineum.pl

Aldona Mikucka – historyk sztuki, plastyk, edukatorka muzealna i przewodniczka miejska. Od 2011 roku zajmuje się popularyzacją zbiorów Ossolineum m.in. poprzez przygotowywanie scenariuszy lekcji muzealnych, autorskich wykładów popularyzatorskich i warsztatów rodzinnych, a także filmów edukacyjnych. Autorka współczesnego opracowania zabytkowej gry planszowej „Piast” z 1904 roku ze zbiorów Ossolineum, kuratorka wystawy czasowej „Nasz malarz Orłowski. Rysunki Aleksandra Orłowskiego ze zbiorów Ossolineum” (2019) oraz „Romantyczna włóczęga po Sudetach – prace Bogusza Zygmunta Stęczyńskiego w zbiorach Ossolineum” (2022). Prowadzi autorski cykl warsztatów „Rodzinna Pracownia Ilustracji”, odpowiada za lekcje muzealne związane z epoką romantyzmu oraz lekturą „Pana Tadeusza”.

tel. 71 755 06 57
aldona.mikucka@ossolineum.pl

dr Joanna Hytrek-Hryciuk – historyk, śląskoznawca, autorka licznych publikacji na temat historii regionu i historii Polski w XX wieku. Laureatka nagrody Fundacji im. Tomasza Strzembosza. W 2020 roku wyróżniona tytułem 30. Kreatywnych Wrocławia. Odpowiada za lekcje muzealne związane z historią najnowszą.

tel. 71 755 06 53
joanna.hytrek@ossolineum.pl

Martyna Leszczyńska – bałkanistka, muzykolog, w latach 2019–2021 związana z Muzeum Etnograficznym w Zielonej Górze-Ochli jako asystent w Dziale Oświatowym, edukatorka oraz przewodnik muzealny. W Muzeum Pana Tadeusza odpowiada za lekcje muzealne związane z epoką romantyzmu oraz lekturą „Pana Tadeusza” dedykowane grupom przedszkolnym i uczniom klas I–III. Zajmuje się również działaniami na rzecz dostępności w muzeum. 

tel. 71 755 06 54
martyna.leszczynska@ossolineum.pl


Oferta zajęć w muzeum